Οι αναρτήσεις

Όλες οι αναρτήσεις των ιστολογίων μου, κοινοποιούνται στο twitter, στο pinterest., στο Google+ καθώς επίσης και στο Facebook.

Αναδημοσίευση...

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση...
Αν θέλετε αναφέρετε την πηγή... Αν δεν θέλετε, πάλι φίλοι θα είμαστε!!!

Σάββατο, 24 Ιουνίου 2017

Ιστορία της Ρόδου

Tο μεγαλύτερο σε έκταση και σε πληθυσμό νησί των Δωδεκανήσων είναι η Ρόδος. Κάθε λαός και τόπος έχει ένα μύθο για την απαρχή της ιστορίας του. Για τη Ρόδο ο μύθος της γέννησής της αναφέρει ότι αναδύθηκε από τη θάλασσα για να δοθεί ως δώρο στο θεό Ήλιο, ο οποίος έγινε ο πολιούχος θεός του, το προίκισε αιώνια με το χρυσό φως των ακτίνων του και του χάρισε ως σύμβολο το ιερό άνθος του, το ρόδον.
Η Ρόδος κατοικήθηκε στα προϊστορικά χρόνια από προελληνικά φύλα (τα οποία ο μύθος αναφέρει με το όνομα Τελχίνες) και αργότερα από Μυκηναίους και Αχαιούς. Τελικά κυρίαρχοι του νησιού έγιναν οι Δωριείς, οι οποίοι ίδρυσαν τρεις σημαντικές πόλεις, την Ιαλυσό, τη Λίνδο και την Κάμειρο, και έδωσαν στο νησί το δωρικό χαρακτήρα που διατήρησε σ’ όλη τη διάρκεια της αρχαίας ιστορίας του.
Ευνοημένη η Ρόδος από τη γεωγραφική θέση της, στο μέσο ακριβώς των αρχαίων εμπορικών δρόμων μεταξύ Βορρά -Νότου και Ανατολής-Δύσης και χωρίς αξιόλογη ανταγωνίστρια πόλη στα απέναντι μικρασιατικά παράλια αναπτύσσεται, ευημερεί οικονομικά και μετατρέπεται σε σημαντική ναυτική δύναμη και σε σπουδαίο εμπορικό κέντρο. Οι Ρόδιοι ταξιδεύουν σ’ όλη τη Μεσόγειο ιδρύοντας αποικίες και εμπορικούς σταθμούς, ενώ συνάπτουν προνομιακές εμπορικές σχέσεις με την Αίγυπτο, τις οποίες θα διατηρήσουν και θα εκμεταλλευτούν και σε επόμενες ιστορικές περιόδους.
Το σπουδαιότερο γεγονός στην αρχαία ιστορία του νησιού είναι ο Συνοικισμός. Τότε (408 π.Χ.) οι τρεις αρχαίες πόλεις του νησιού, υπό την καθοδήγηση του Δωριέα, πολιτικού, ολυμπιονίκη και γιου του Διαγόρα, ενώνονται για να ιδρύσουν την πόλη της Ρόδου. Έκτοτε η ιστορία όλου του νησιού ταυτίζεται με την ιστορία της νέας πόλης. Η νέα πόλη κτίζεται σύμφωνα με το ιπποδάμειο ρυμοτομικό σύστημα στο βόρειο άκρο του νησιού. Ελέγχοντας το θαλάσσιο δρόμο από το Αιγαίο προς τα ελληνιστικά βασίλεια της ανατολής, προικισμένη με πέντε λιμάνια και ευνοημένη από ιστορικές συνθήκες και συγκυρίες, ακμάζει, ευημερεί και γίνεται μια από τις ωραιότερες, πλουσιότερες και ισχυρότερες πόλεις της εποχής.

Η θέση της ως δημοκρατικής και ουδέτερης πόλης ανάμεσα στις ελληνιστικές μοναρχίες εδραιώνεται κυρίως μετά την απόκρουση της πολιορκίας του Δημήτριου του Πολιορκητή. Από την πώληση των πολιορκητικών μηχανών που ο Δημήτριος εγκαταλείπει, χρηματοδοτείται η κατασκευή του Κολοσσού Ρόδου, που αποτελεί ένα από τα επτά θαύματα της αρχαιότητας.
Η πόλη εξελίσσεται σε μεγάλη ναυτική δύναμη και στο κύριο διαμετακομιστικό εμπορικό και τραπεζικό κέντρο της ανατολικής Μεσογείου σημειώνοντας ταυτόχρονα μεγάλη πολιτιστική και πνευματική ανάπτυξη. Όμως η άνοδος της Ρώμης διακόπτει την ακμή της πόλης.
Η νέα τάξη πραγμάτων της pax romana δεν μπορεί να ανεχθεί την παρουσία οποιασδήποτε άλλης ανταγωνιστικής στη Ρώμη πόλης. Το 42 π.Χ. οι Ρωμαίοι πολιορκούν και κυριεύουν τη Ρόδο. Της αφαιρούν το στόλο και την απογυμνώνουν από τους καλλιτεχνικούς θησαυρούς που την κοσμούν, μεταφέροντάς τους στη Ρώμη.
Ζωγραφικές Απεικονίσεις
Η Ρόδος, παρά το ότι καταφέρνει να διατηρήσει για πολλά χρόνια ακόμα την πνευματική και πολιτιστική ακτινοβολία της, έχει εισέλθει πια σε τροχιά παρακμής και τελικά μετατρέπεται σε μια απλή επαρχία της Ρωμαϊκής και αργότερα της διάδοχης Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η οικονομική παρακμή, οι φυσικές καταστροφές και οι εχθρικές επιδρομές δεν επιτρέπουν στη Ρόδο να ανακτήσει το χαμένο κλέος. Η αρχαία πόλη συρρικνώνεται και περιορίζεται στα σημερινά όρια της μεσαιωνικής πόλης. Δε χάνει βέβαια τη στρατηγική σημασία της και εξακολουθεί να αποτελεί ναυτική βάση και εμπορικό σταθμό των Βυζαντινών, αλλά ελάχιστα πράγματα θυμίζουν την αρχαία ένδοξη εποχή.
Κατά τη Λατινοκρατία η Ρόδος ακολουθεί παρόμοια τύχη με τα υπόλοιπα νησιά του αρχιπελάγους, αλλάζοντας συνεχώς άρχοντες, ώσπου το 1309 το νησί καταλαμβάνεται από το πολυεθνικό στρατιωτικό-θρησκευτικό τάγμα των Ιωαννιτών Ιπποτών της Ιερουσαλήμ, οι οποίοι εκπατρισμένοι (μετά την επανάκτηση των Αγίων Τόπων από τους Μουσουλμάνους), αναζητούν νέα έδρα.

Το νησί έρχεται σε οικονομική, πολιτική και πολιτιστική επαφή μ’ όλη τη δυτική Ευρώπη και μετατρέπεται σ’ ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά και ναυτικά κέντρα της Ευρώπης, εξυπηρετώντας το εμπόριο και τη ναυσιπλοΐα μεταξύ Δύσης και Ανατολής.
Η κύρια δραστηριότητα των Ιπποτών ήταν οι πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον των μουσουλμάνων (Οθωμανών, Τούρκων ). Θωρακίζουν την πόλη με μια σειρά από εξαιρετικά ισχυρά οχυρωματικά έργα που της χαρίζουν τον τίτλο της καλύτερα οχυρωμένης πόλης της εποχής. Ταυτόχρονα οικοδομούν μεγάλα δημόσια κτίρια όπως το παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου και το Νοσοκομείο. Η ισχυρή οχύρωσή της θα βοηθήσει στην απόκρουση της μεγάλης τουρκικής πολιορκίας του 1480. Το 1522 όμως οι Τούρκοι επανέρχονται και αυτή τη φορά οι Ιππότες δεν μπορούν να αντισταθούν στην τουρκική λαίλαπα. Οι Ιππότες εκπατρίζονται ξανά και καταλήγουν στη Μάλτα, ενώ η Ρόδος παραδίδεται στα χέρια των Τούρκων και μετατρέπεται ξανά σε επαρχία αυτοκρατορίας – αυτή τη φορά της Οθωμανικής.
Τους επόμενους τέσσερις αιώνες η Ρόδος είναι αδύνατο να ξεφύγει από το πολιτισμικό και οικονομικό τέλμα στο οποίο τη συμπαρασύρει η Οθωμανική αυτοκρατορία. Αποκόπτεται από τις κοσμογονικές εξελίξεις που συντελούνται στην Ευρώπη, εισέρχεται στο περιθώριο της ιστορίας και βιώνει μια σκοτεινή περίοδο οικονομικής και πολιτιστικής παρακμής.
Το μόνο παρήγορο στοιχείο είναι η διατήρηση της εθνικής συνείδησης, της γλώσσας, της θρησκείας και των παραδόσεων των κατοίκων.
Ζωγραφικές Απεικονίσεις
Το 1912 η Ιταλία (που βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με την Οθωμανική αυτοκρατορία) καταλαμβάνει τη Ρόδο μαζί με τα άλλα Δωδεκάνησα. Αρχικά υπόσχεται την αυτονόμηση των νησιών και τη μελλοντική απόδοσή τους στην Ελλάδα. Καθώς όμως ο καιρός περνά και κυρίως μετά την εδραίωση του φασιστικού καθεστώτος συμπεριφέρεται αποικιοκρατικά και ακολουθεί απροκάλυπτα πολιτική εξιταλισμού.

Ενώ εκτελεί μεγαλόπνοα δημόσια έργα και εκσυγχρονίζει τη διοίκηση, η καταπίεση που ασκεί, οι διώξεις και η προσπάθεια αφελληνισμού συσπειρώνουν και ξεσηκώνουν την κοινωνία της Ρόδου. Η εθνική δικαίωση ήρθε μετά τη λήξη του Β’ παγκοσμίου πολέμου, το Μάρτιο του 1948, όταν η Ρόδος και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα ενώθηκαν με την Ελλάδα.

Η πόλη της Ρόδου είναι μια από τις πιο όμορφες πόλεις της Ευρώπης με 43.500 κατοίκους. Κτίσθηκε αμφιθεατρικά στο βορειότερο άκρο του νησιού το 408 π.Χ. και πρόσφατα γιόρτασε τα 2400 χρόνια από την ίδρυση της. Τα δύο πρόσωπά της - το μεσαιωνικό και το σύγχρονο - είναι εξίσου γοητευτικά και εντυπωσιακά. Το μεσαιωνικό τμήμα της πόλης βρίσκεται μέσα από την τάφρο και το εντυπωσιακό οχυρωματικό τείχος με τους προμαχώνες και τις επάλξεις. Διατηρεί αναλλοίωτο το μεσαιωνικό χαρακτήρα και το χρώμα της με τα πέτρινα ιδιωτικά και δημόσια κτίρια, τους στενούς λιθόστρωτους δρόμους, τις καμάρες και τις αψίδες,
Όλα τέλεια διατηρημένα όπως ήταν τον 15ο αι. μ.Χ. Αυτός είναι και ο λόγος που όλο το οικιστικό σύνολο έχει χαρακτηριστεί ως μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς και προστατεύεται από διεθνείς συνθήκες και οργανισμούς (Unesco).
Το εντυπωσιακότερο οικοδόμημα της μεσαιωνικής πόλης είναι το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, το οποίο δεσπόζει στο ψηλότερο σημείο της. Χρησίμευε ως κατοικία του Μεγάλου Μαγίστρου και ως διοικητικό κέντρο του τάγματος των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη οι οποίοι διαφέντευαν τη Ρόδο για 200 περίπου χρόνια.
Στο σύγχρονο τμήμα της πόλης κυριαρχεί η κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα ενός σύγχρονου τουριστικού θέρετρου με το όμορφο λιμάνι, τα επιβλητικά δημόσια κτίρια, τους φαρδείς δρόμους με τις δενδροστοιχίες, τα πάρκα, τις παραλίες, τα πολυτελή ξενοδοχεία, το πλούσιο και πολύβουο εμπορικό κέντρο
Η Ρόδος στο Μεσαίωνα

Το Φεστιβάλ του Μεσαιωνικού Ρόδου αντλεί στο σύνολο του θέματα από την καθημερινή ζωή, την ιστορία και τους μύθους της Μεσαιωνικής Ρόδου και αναπαράγει την ατμόσφαιρα της εποχής. Ας δούμε όμως πως ξεκίνησαν όλα...

Το Τάγμα των Ιπποτών του Αγ. Ιωάννη 

Φαίνεται να ιδρύεται στην αρχή του 12ου αι. μ.Χ. στα Ιεροσόλυμα από τον Ρierre Gerard ως τάγμα νοσοκόμων. Αργότερα οργανώνεται στρατιωτικά υπό τον Raymond du Puys και αγωνίζεται για να πετύχει τον δυτικό επεκτατισμό στην Μέση Ανατολή όπου όμως δεν κατορθώνει να κρατηθεί πάνω από δύο αιώνες. 

Το 1247, μετά από την πτώση των Ιεροσολύμων, οι Ιωαννίτες Ιππότες αρχίζουν να χάνουν ένα - ένα τα φρούρια τους και περνούν πια το 1291 στην Κύπρο. Από εκεί ο Μεγάλος Μάγιστρος Foulques de Villaret έρχεται σε διαπραγματεύσεις με τον τσιφλικά Vignolo de Vignoli, ο οποίος του πουλάει ουσιαστικά τη Ρόδο κι έτσι από το 1309 το Tάγμα των Ιπποτών, που ήταν όλοι μαζί 600, καταλαμβάνει τη Ρόδο. Από τότε και ως την αποχώρηση τους το 1522 θα ονομάζονται ¨Ιππότες της Ρόδου¨. 

Το τάγμα των σταυροφόρων διοικείται από το Μεγάλο
Μάγιστρο που ήταν ο ισόβιος ανώτατος άρχοντας στη διοίκηση και στο στράτευμα . Αυτός διοικούσε με το διοικητικό του συμβούλιο. Στα 213 χρόνια παραμονής τους στη Ρόδο πέρασαν από το νησί 19 Μάγιστροι.
Οι Ιππότες ήταν οργανισμός διεθνής στον οποίο οι εθνικές ομάδες διακρίνονταν με σαφήνεια και λέγονταν γλώσσες. Αυτές ήταν 7 και με σειρά αρχαιότητας ήταν οι εξής: Προβηγκίας, Ωβέρνης, Γαλλίας, Ιταλίας, Αραγώνας (Ιβηρική Χερσόνησος), Αγγλίας, Γερμανίας. Η γλώσσα της Αραγώνας χωρίστηκε αργότερα σε γλώσσα Αραγώνας και σε μία όγδοη, αυτή της Καστίλλης. Όλες οι γλώσσες μιλούσαν τη λατινική. Η κάθε γλώσσα είχε το κατάλυμα της ενώ οι Ιππότες ζούσαν στο Κολλάκιο, μοιράζοντας το χρόνο τους μεταξύ στρατιωτικών ασκήσεων και προσευχής.

Η ζωή στη Ρόδο 
Η πρώτη 10ετία ήταν ταραγμένη λόγω της δυσκολίας προσαρμογής των Ιπποτών στο ντόπιο ελληνικό στοιχείο. Το 1317 μάλιστα οι ίδιοι οι Ιππότες επαναστάτησαν κατά του Villaret λόγω του γεμάτου χλιδή βίου του και του δεσποτισμού του . Τελικά την εξουσία πήρε ο Helion de Villeneuve.

Τα Θρησκευτικά Δόγματα 
Αρχικά τη μητρόπολη Ρόδου έπαψαν να τη διοικούν ορθόδοξοι αρχιερείς κι αυτό ήταν πράξη άμυνας των Ιπποτών. Η κατάσταση όμως άλλαξε το 1438/9 με την Ένωση των Εκκλησιών ( Σύνοδος Φερράρας -Φλωρεντίας).
Η μητρόπολη του νησιού παρέμεινε τελικά ορθόδοξη, όμως ιδρύθηκε παράλληλα και καθολική αρχιεπισκοπή, με υποκείμενες σε αυτήν επισκοπές στα γύρω νησιά.

Ο ουνιτισμός έγινε δεκτός από τη Ροδιακή Εκκλησία καθώς δεν έθιγε δογματικά θέματα και δεχόταν τη διοικητική και μόνο κυριαρχία της Καθολικής Εκκλησίας και του μεγάλου μαγίστρου επί της Ορθοδόξου. 
Ζωγραφικές Απεικονίσεις

Ο ουνιτισμός φαίνεται ότι ήταν αποδεκτός από το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής αστικής κοινωνίας της Ρόδου, που συνειδητά είχε προσχωρήσει στις νέες δυτικές μορφές κοινωνικού βίου. Αντίθετα ο λαός, ιδιαίτερα στην ύπαιθρο, έμενε πιστός στις παραδόσεις και το ορθόδοξο δόγμα. Συχνά μάλιστα γίνονταν ταραχές που δύο φορές ανάγκασαν τον ουνίτη μητροπολίτη να πατάξει ιερείς και καλόγερους που ξεσήκωναν το λαό.

Οικονομία 
Η Ρόδος αποκτά στα χρόνια της Ιπποτοκρατίας μεγάλη στρατηγική και οικονομική σπουδαιότητα. Από τις πρώτες κιόλας δεκαετίες, μεγάλες εμπορικές και τραπεζικές εταιρείες της Φλωρεντίας εγκατέστησαν στη Ρόδο υποκαταστήματα.

Το νησί μεταβάλλεται σε προφυλακή της Δύσης και σε σημαντικό σταθμό για το εμπόριο μεταξύ Ευρώπης και Ανατολής.
Έτσι, αναπτύσσει εμπορικές συναλλαγές με Μικρά Ασία – Τουρκία, Σικελία, Κρήτη, Κύπρο, Ιταλία, Γαλλία, Ιβηρική Χερσόνησο και Ισπανία. Οι βιοτεχνικές μονάδες του νησιού παράγουν κερί, αρώματα, υφαντά αλλά κυρίως σαπούνι και ζάχαρη, που ήταν η δεύτερη καλύτερη σε ποιότητα μετά της Κύπρου. Αναπτυγμένη ήταν επίσης η μεταλλουργία και η βιοτεχνία πήλινων αγγείων. 

Η ναυτιλία, αποτελούμενη από φράγκικα και ελληνικά πλοία, ήταν ένας από τους σημαντικότερους τομείς της ροδιακής οικονομίας, αφού έπαιζε σημαντικό ρόλο στη διακίνηση εμπορευμάτων. Τα πληρώματα των ιπποτικών καραβιών τα αποτελούσαν στην πλειονότητα τους Ρόδιοι. 
Ζωγραφικές Απεικονίσεις

Οι Έλληνες χρησιμοποιούνταν από τους Ιππότες και στις διαπραγματεύσεις τους με τους Τούρκους, είτε σαν διερμηνείς είτε σαν εκπρόσωποι κι έτσι η συμμετοχή στην οικονομική ζωή του νησιού προσέφερε, σε κάποιους Ρόδιους, αρκετό πλούτο. 

Οι πάροικοι όμως, που ζούσαν στους 45 περίπου οικισμούς που υπήρχαν στη ροδιακή ύπαιθρο, είχαν ως κύρια ασχολία τη γεωργία και τη κτηνοτροφία.

Εθνική και φυλετική σύνθεση του πληθυσμού 
Στην ύπαιθρο το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού το αποτελούσαν ντόπιοι έλληνες πάροικοι. Στην πόλη οι περισσότεροι κάτοικοι ήταν Έλληνες, αλλά ζούσαν και πολλοί δυτικοευρωπαίοι (Ισπανοί, Γάλλοι, Ιταλοί, Γερμανοί κ.α.) έμποροι, τραπεζίτες, εφοπλιστές, τεχνίτες. Στο ανατολικό τμήμα της κατοικούσαν απομονωμένοι περίπου 500 Εβραίοι έμποροι, γιατροί και τεχνίτες. 

Από την κοινωνία της Ρόδου δεν έλλειπαν οι Τσιγγάνοι αλλά και οι Αρμένιοι γεωργοί. Μουσουλμανική κοινότητα δεν υπήρχε γιατί οι Τούρκοι και οι Αιγύπτιοι ήταν μόνο σκλάβοι.

Ιδεολογικές ομάδες 
Μέσα σ’ αυτή τη φυλετική κι εθνολογική πανσπερμία ήταν ανάλογη και η κοινωνική και ιδεολογική διαστρωμάτωση. Έτσι οι Ιππότες και οι Δυτικοευρωπαίοι αντιπροσώπευαν τη φραγκική ιδεολογία και τη σχολαστική φιλοσοφία όπως διαμορφώθηκαν από τον καθολικισμό.
Η ελληνορθόδοξη ιδεολογία των Ροδίων ήταν θρεμμένη από την ελληνική παράδοση και την ορθοδοξία, αφού μέχρι τότε η μόνη οικονομική δραστηριότητα στο νησί ήταν η γεωργία και η κτηνοτροφία κι έτσι η ιδεολογία των ντόπιων ήταν εχθρική προς αυτή των Ιπποτών. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να ξεσπούν κατά καιρούς λαϊκές διαμάχες, κάποιες αιματηρές, με αιτία το θρησκευτικό ζήτημα. 
Ζωγραφικές Απεικονίσεις

Με το πέρασμα των χρόνων, ένα μεγάλο μέρος των Ελλήνων, ιδιαίτερα των αστών, σε ένα κλίμα ευνοϊκό γι’ αυτούς, συμβιβάστηκε με τη νέα κατάσταση πραγμάτων. Έτσι, όπως κι άλλού στην Ελλάδα, εμφανίστηκε μία νέα ιδεολογία, η φραγκοελληνική.

Κρατώντας τις παραδόσεις, τη γλώσσα και τα ήθη τους και μένοντας δεμένοι με τις ρίζες τους, οι Έλληνες Ρόδιοι δέχτηκαν την πολιτική κυριαρχία των Φράγκων και τις ιδέες τους και κάποιοι κατέλαβαν υψηλές κοινωνικές θέσεις, πλούτο και διακρίσεις ενώ οι δεύτεροι τους ανάθεταν ακόμα και λεπτές διπλωματικές αποστολές. Άλλες ιδεολογικές ομάδες στο νησι ήταν αυτές των Αρμενίων και των Εβραίων. Των τελευταίων η ιδεολογία πήγαζε από τη θρησκευτική τους πίστη και ήταν η περισσότερο διωκόμενη στο νησί.

Κοινωνική Διαστρωμάτωση 
Μελετώντας την κοινωνία του τόπου της εποχής, βλέπουμε πως είχαν διαμορφωθεί οι παρακάτω κοινωνικές τάξεις :
Ανώτερη τάξη: ευγενείς, Φράγκοι και Έλληνες τιμαριούχοι μεγάλων εκτάσεων γης ( τσιφλικάδες ).
Μικροαστοί: υπάλληλοι κρατικής μηχανής, καλλιτέχνες, τεχνίτες, μικροβιοτέχνες, μικροέμποροι, ελεύθεροι γεωργοί, στρατιώτες, ναυτικοί.
«Πάροικοι»: κάτοικοι υπαίθρου, υποχρεωμένοι να υπακούν στους φεουδαρχικούς κανόνες.
Δούλοι: στην πλειονότητα τους ήταν αιχμάλωτοι μουσουλμάνοι.
Η κοινωνική διαστρωμάτωση της μεσαιωνικής Ρόδου συμπληρωνόταν με τον υπόκοσμο. Έτσι παράλληλα με την οικονομική άνθηση, εμφανίζεται, ιδιαίτερα στα τέλη του 15ου αι., έκλυση ηθών, που αναγκάζει το μεγάλο Μάγιστρο Ρierre d’ Aubusson να επιβάλλει, το 1483, βαριές ποινές στους μοιχούς, τις μοιχαλίδες, προαγωγούς, παιδεραστές, τζογαδόρους. Η τιμωρία μπορεί να ήταν ακόμα και θάνατος στην πυρά, ειδικά για κάθε χριστιανή που θα ερχόταν σε επαφή με Μουσουλμάνο ή Εβραίο. Την ίδια εποχή οι πόρνες είχαν γεμίσει την πόλη και προκαλούσαν σκάνδαλα. Για την πάταξη του φαινομένου, η Γενική Σύνοδος των Ιπποτών, αποφάσισε τον περιορισμό τους σε ορισμένη συνοικία της πόλης.

Κοινωνική Πρόνοια 

Την ευθύνη της περίθαλψης των αρρώστων, αλλά και της φροντίδας των αναξιοπαθούντων, την είχε ο «ξενοδόχος» (hospitalarius ). Αυτές οι υπηρεσίες είχαν μορφή φιλανθρωπίας και είχαν στόχο τον περιορισμό της δημιουργίας αντικοινωνικών και περιθωριακών φαινομένων, εξαιτίας της φτώχειας, ενώ περιόριζαν την αιτία λαϊκών εξεγέρσεων.
Επίσης υπήρχε και η υπηρεσία «σανιτά», που έπαιρνες μέτρα για τη δημόσια υγεία και την καταστολή συχνών κατά το Μεσαίωνα επιδημιών, όπως ήταν η Πανούκλα ή Θανατικό ή Χτικιό, που έσπειρε το θάνατο στην Ευρώπη, αλλά και στη Ρόδο, την περίοδο 1498 – 1500. Λέγεται ότι οι νεκροί ήταν χιλιάδες ανεξαρτήτου τάξης, ηλικίας ή φυλής.

Πολιτισμός 
Την περίοδο της Ιπποτοκρατίας ήρθαν στη Ρόδο πολλοί λόγιοι και καλλιτέχνες και η αυλή του μεγάλου μαγίστρου συγκέντρωνε πολλούς από αυτούς. 

Στην περίοδο αυτή γράφει ο Εμμανουήλ Λιμενίτης το γνωστό ποίημα « Το Θανατικό της Ρόδου», που αν και δεν έχει κάποια λογοτεχνική αξία, είναι γραμμένο στο γλωσσικό ιδίωμα της εποχής και μας δίνει μία εκτενή εικόνα της ατμόσφαιρας, των ηθών, των εθίμων και της κοινωνικής ζωής της Ρόδου. 

Το σημαντικότερο όμως ποιοτικά κείμενο της Ροδιακής λογοτεχνίας, αυτής της εποχής, είναι μια σειρά ποιημάτων, με τίτλο «Καταλόγια», με στίχους για τον έρωτα και την αγάπη (άγνωστου ποιητή). 

Μία μεγάλη μορφή της εποχής είναι ο Guillaume Caoursin .

Γεννήθηκε το 1430 στη Φλάνδρα από οικογένεια ροδιακής καταγωγής. Έκανε λαμπρές σπουδές και θεωρήθηκε ένας από τους πιο καλλιεργημένους, έξυπνους και επιτήδειους ανθρώπους που ζούσαν στη Ρόδο. Ονομάστηκε διδάκτορας του Πανεπιστημίου του Παρισιού και υποκαγκελλάριος των Ιπποτών. Διεκπεραίωσε διπλωματικές αποστολές, έγραψε το ιστορικό της πολιορκίας της Ρόδου του 1480, κωδικοποίησε τους νόμους του Τάγματος και τους μετέφρασε στα Γαλλικά. 

Το 1379, ο μεγάλος Μάγιστρος Juan Fernandez de Ηeredia, φροντίζει να μεταφραστούν στα Αραγωνικά πολλοί αρχαίοι κλασσικοί συγγραφείς, όπως ο Πλούταρχος και το 1510 ο Εmery d’ Amboise, με διάταγμα του, υποχρεώνει τους αστούς της Ρόδου να πληρώνουν εισφορά ώστε να έρθει ο magister scholarum Μatheus Laurus στη Ρόδο, για να διδάξει στα παιδιά των ντόπιων ελληνικά και λατινικά. Την περίοδο αυτή ακμάζουν και οι εικαστικές τέχνες στο νησί όπως η γλυπτική και η ζωγραφική. Στη δεύτερη διακρίνονται τρεις τάσεις : η δυτικοευρωπαϊκή, τη βυζαντινή – παλαιολόγεια ( μέτριας καλλιτεχνικής αξίας ) και η εκλεκτική τάση που ήταν κυρίως πάντρεμα των δύο προηγούμενων.

Συμπερασματικά 
Οι Ρόδιοι ζούσαν σ’ έναν τόπο ανοιχτό προς όλα τα κοινωνικά, οικονομικά και καλλιτεχνικά ρεύματα και τις παραλλαγές τους, στην Υστερογοτθική εποχή και την πρώιμη Αναγέννηση.
Αποτελούν μία κοινωνία που δε διστάζει να δεχτεί απ’ έξω και να αφομοιώσει ό,τι νομίζει πως την ωφελεί και της πάει όπως και αρμόζει σε μία πόλη πολυπολιτισμική.

Οι Μάχες 
Η Κωνσταντινούπολη πέφτει το 1453 στα χέρια των Τούρκων και ο εχθρός είναι πια « προ των πυλών ». Οι Μάγιστροι οχυρώνουν όσο καλύτερα γίνεται την πόλη, το λιμάνι και τα κάστρα της υπαίθρου και ανεφοδιάζονται με τρόφιμα και όπλα. Η περίοδος αυτή ως το 1480 υπήρξε πολύ ταραγμένη με επιδρομές από τον τουρκικό στόλο, με διαμάχες με τη δημοκρατία της Βενετίας και αποτυχημένη προσπάθεια σύναψης ειρήνης των Ιπποτών με τους Τούρκους. Τη γενική διεύθυνση των οχυρωματικών εργασιών ανέλαβε ο Mάγιστρος Ρ. d’ Aubusson που είχε γνώσεις μηχανικής.

Πρώτη Πολιορκία 
23 Μαΐου 1480. Στόλος 170 περίπου πλοίων αποβιβάζει 100.000 τουρκικό στρατό στον κόλπο των Τριάντα. Τις τουρκικές δυνάμεις οδηγούσε ο ναύαρχος Μεσίχ πασάς Παλαιολόγος. Μετά από αλλεπάλληλα χτυπήματα, από στεριά και θάλασσα,
οι Τούρκοι κάνουν τη μεγάλη επίθεση και η εμπροσθοφυλακή τους παίρνει τον πύργο της Ιταλίας και περνάει μέσα στην πόλη. Ακολουθεί λυσσαλέα μάχη αλλά η ισχυρή αντεπίθεση των ιπποτών τρέπει σε άτακτη φυγή τον εχθρό. Οι νεκροί τούρκοι έφτασαν τους 3000 – 4000. Τελικά, ο Μεσίχ πασάς, στις 17 Αυγούστου, έλυσε την πολιορκία και με ότι του είχε απομείνει από το στρατό επέστρεψε στην Τουρκία. Την επόμενη χρονιά μεγάλος σεισμός χτυπά το νησί και αποτελειώνει ότι έχει μείνει όρθιο. Η εικόνα είναι φοβερή κι ο λαός αποδεκατισμένος πεινά. Οι ιππότες φροντίζουν για την ανοικοδόμηση της οχύρωσης και τη σίτιση του λαού.

 Η ανασυγκρότηση 
1482 – 1521. Σ’ αυτή την περίοδο πεθαίνει ο Μεχμέτ Β΄ και το θρόνο του διεκδικούν οι γιοι του Βαγιαζήτ και Τζεμ ή Τζιτζίμ, όταν τελικά επικρατεί ο πρώτος. Ο Τζεμ κατέφυγε στους Ιωαννίτες όπου ο Ντωμπυσσόν τον δέχτηκε πρόθυμα γιατί έτσι θα αποτελούσε διαρκή απειλή για τον Βαγιαζήτ. Τελικά, για μεγαλύτερη ασφάλεια οι Ιππότες τον στέλνουν στην Ωβέρνη και συνάπτουν ειρήνη με το Σουλτάνο αποσπώντας του διατροφή για τον Τζεμ. Από εκεί και πέρα ο Τούρκος πρίγκιπας περιπλανήθηκε στην Ευρώπη, σαν αιχμάλωτος, ώσπου πέθανε από άγνωστη αιτία στο στρατόπεδο του Καρόλου.

Δεύτερη πολιορκία 
26 Ιουνίου 1522. Οι τουρκικές δυνάμεις, με αρχιστράτηγο το βεζίρη Μουσταφά πασά, αποβιβάζονται στη Ρόδο με 200.000 στρατό. Τα πλοία τους φτάνουν τα 400. Αντίστοιχα, τη Ρόδο την υπερασπίζεται μία δύναμη 6.000 – 7.500 ανδρών, από τους οποίους μόνο οι 290 είναι ιππότες ενώ οι υπόλοιποι είναι μισθοφόροι. Οι χωρικοί – όσοι δεν έχουν κλειστεί στα κάστρα Λίνδου, Μονόλιθου και Φαρακλού – συρρέουν μέσα στην πόλη και στη διάρκεια της πολιορκίας χρησιμοποιούνται σε βοηθητικές δουλειές. Η τουρκική επίθεση γίνεται αυτή τη φορά από ξηράς και τα χτυπήματα είναι δυνατά τόσο από πολιορκητές όσο και από πολιορκημένους. Οι Τούρκοι σκάβουν υπονόμους για να μπουν στην πόλη ή για να την ανατινάξουν με πυρίτιδα. Οι ιππότες καταφέρνουν σχεδόν πάντα να τους εξουδετερώνουν με ανθυπονόμους. Παράλληλα συνεχίζεται ο βομβαρδισμός της πόλης και καθώς τα εφόδια τελειώνουν το ηθικό του λαού πέφτει. Παρόλα αυτά ο φόρος αίματος είναι βαρύτερος για τους Τούρκούς που θρηνούν ήδη 15.000 – 20.000 νεκρούς ενώ οι Χριστιανοί μόνο 200. Η αποτυχία κατατάραξε το Σουλτάνο που σκεφτόταν να λύσει την πολιορκία και να υποχωρήσει.

Τον συγκράτησαν οι πληροφορίες ενός Αλβανού φυγάδα και η προδοσία του μεγάλου καγκελάριου Αndre d’ Αmaral, που τον διαβεβαίωσαν για την εξάντληση των πολιορκημένων. Η προδοσία όμως των δύο αποκαλύφθηκε από τους Ιππότες που εκτέλεσαν και τους δύο συνένοχους. Η τετράμηνη πολιορκία είχε εξουθενώσει και τις δύο πλευρές, όταν πια οι Τούρκοι γνωρίζοντας το πεσμένο ηθικό του λαού, ρίχνουν με βέλη προκηρύξεις στην πόλη, που υπόσχονται στον κόσμο πως σε περίπτωση παράδοσης θα δείξουν σεβασμό της θρησκείας και της ειρήνης, ενώ την εκπόρθηση θα ακολουθήσει σκλαβιά και σφαγή. Αρχικά οι Ιππότες δεν ήθελαν ούτε να το ακούσουν, όμως με την πίεση του λαού και με το πάρσιμο του προμαχώνα της Ισπανίας από τον εχθρό, αποφασίζουν να συνθηκολογήσουν και να αποδεχτούν τους όρους της ειρήνης, στις 22 Δεκεμβρίου του 1522. Οι όροι ήταν οι εξής : οι Ιωαννίτες μπορούσαν να αποχωρήσουν παίρνοντας μαζί τα όπλα και τα υπάρχοντα τους. Μαζί μπορούσαν να φύγουν κι όσοι άλλοι ήθελαν σε διάστημα τριών χρόνων. Οι εκκλησίες δε θα βεβηλώνονταν και θα υπήρχε ανεξιθρησκία. Ο Σουλτάνος θα χορηγούσε φοροαπαλλαγή για 5 χρόνια και δε θα γινόταν παιδομάζωμα. Οι Τούρκοι μόλις μπήκαν στην πόλη διέπραξαν μεγάλες λεηλασίες και βιαιότητες. Τελικός απολογισμός : 50.000 Τούρκοι και 2.000 Χριστιανοί νεκροί. Τα υπόλοιπα νησιά, ένα – ένα κι αυτά, παραδόθηκαν. Η πόλη της Ρόδου προδόθηκε και παραδόθηκε αλλά δεν κατακτήθηκε ποτέ!

Η αποχώρηση 
Οι ¨Ιππότες της Ρόδου¨ κατέφυγαν στην Κρήτη μαζί με 5.000 Ροδίτες που θέλησαν να τους ακολουθήσουν. Από εκεί πήγαν στην Ιταλία, όπου περιπλανήθηκαν από πόλη σε πόλη, ώσπου ο Κάρολος Ε΄ της Ισπανίας τους παραχώρησε τη Μάλτα το 1530 και γι’ αυτό ονομάστηκαν πια ¨Ιππότες της Μάλτας¨. Από το 1830 αποβάλλουν τον πολεμικό χαραχτήρα τους και μεταφέρουν την έδρα τους στη Ρώμη. Διατηρούν μέχρι σήμερα νοσοκομεία σε πέντε χώρες της Ευρώπης ενώ η δράση τους απλώνεται και στην Αμερική.

«Τίποτα στον κόσμο δε χάθηκε τόσο ένδοξα όσο η Ρόδος» Βασιλιάς Κάρολος Ε 

Η πρώτη Όπερα που γράφτηκε και ανέβηκε ποτέ στην Αγγλία, το 1656, από τον ιμπρεσάριο William Davenant, λεγόταν Η Πολιορκία της Ρόδου (The Siege of Rhodes). Η παράσταση αφορούσε την πολιορκία του νησιού από τους Τούρκους το 1522 και την ηρωική προσπάθεια των Ιπποτών και των κατοίκων της Ρόδου όπως και των γύρω νησιών, έως την τελική παράδοση τους στο Σουλεϊμάν το Μεγαλοπρεπή, μετά από προδωσία. Σήμερα το μόνο που σώζεται από αυτό το έργο είναι τα αυθεντικά σκίτσα των σκηνικών της Όπερας.

Κάποια γεγονότα 
Καταστροφές: Μεγάλοι σεισμοί χτύπησαν το νησί τη μεσαιωνική περίοδο το 1304, το 1364 με πιο καταστροφικό αυτόν του 1481, ύψους 7 Ρίχτερ, που τον ακολούθησε μεγάλο θαλάσσιο παλιρροϊκό κύμα που σκόρπισε το θάνατο. Επίσης, το 1476 ένας κατακλυσμός προκάλεσε μεγάλες καταστροφές στα τείχη και την πόλη και εξαφάνισε χωριά από το χάρτη
Ο Δράκος: Σε ένα βαλτότοπο στην περιοχή Μαλ Πάσο ( σημερινό Μπελ Πάσο ) λέγεται πως εμφανίστηκε ένας δράκος, που κατασπάραζε ανθρώπους και μικρά παιδιά. Ιππότες που προσπάθησαν να το σκοτώσουν έχασαν τη ζωή τους. Τελικά, ο ιππότης Ντιεντοννέ Ντε Γκοζόν, το 1342, εκπαιδεύοντας τα σκυλιά του και αψηφώντας το απαγορευτικό διάταγμα του Μαγίστρου, τον σκότωσε και τιμητικά χρίστηκε Μάγιστρος. Ο δράκος πρέπει να ήταν κροκόδειλος. Ο διάσημος ποιητής της Γερμανίας Σίλλερ του αφιέρωσε μεγάλο επικό ποίημα.

Η Τάφρος: Τα τείχη και η Τάφρος, στη μορφή που είναι σήμερα, κατασκευάστηκαν από τους καλύτερους και πιο γνωστούς μηχανικούς της Ευρώπης, εκείνης της εποχής και η Τάφρος δεν είχε ποτέ νερό.
Ιστορίες του Φεστιβάλ
Ο θρυλικός Δράκος της Ρόδου
Όπως πολλά μέρη στον Μεσαιωνικό κόσμο, έτσι και η Ρόδος είχε το Δράκο της! Η "Αναζήτηση του Δράκου" είναι ένα συναρπαστικό ομαδικό παιχνίδι εμπνευσμένο από αυτόν το θρύλο και ανοίγει τις εκδηλώσεις του Μεσαιωνικού Φεστιβάλ! Ας δούμε όμως πώς ξεκίνησε η ιστορία... 

Το 1332, περίπου δεκαοχτώ χρόνια μετά από την κατάκτηση της Ρόδου από τους ιππότες του Αγ. Ιωάννη, ολόκληρο το νησί ζούσε με το φόβο ενός τεράστιου πλάσματος, που κρυβόταν στην πλαγιά του λόφου του Αγ. Στεφάνου (σημερινό Μonte Smith), σε μια περιοχή, τότε αποκαλούμενη: ‘Mal Paso’(=κακό πέρασμα), περίπου δύο μίλια από την πόλη της Ρόδου. Η παράδοση το ονόμασε Δράκο! 

Το προσκύνημα στο παρεκκλήσι του Αγ. Στεφάνου, στο λόφο επάνω από τη φωλιά του, ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνο, τόσο για τους προσκυνητές όσο για τα παιδιά και τους ποιμένες, που συχνά εξαφανίζονταν περνώντας από την περιοχή. Διάφοροι ιππότες είχαν προσπαθήσει να εξοντώσουν το πλάσμα, αλλά κανείς δεν είχε επιστρέψει, ώσπου ο Μεγάλος Μάγιστρος, Helion de Villeneuve, απαγόρευσε με διάταγμα οποιαδήποτε επίθεση στο θηρίο. 

Ο δράκος λέγεται πως είχε στο δέρμα φολίδες, που ήταν τέλεια αδιαπέραστες είτε στα βέλη είτε σε οποιοδήποτε τέμνον όπλο. Εντούτοις, ένας νέος ιππότης, που ονομαζόταν Dieudonné de Gozon, δεν ήταν καθόλου πρόθυμος να πειθαρχήσει στο διάταγμα. Ζήτησε την άδεια να λείψει για έναν χρόνο, και πήγε στο σπίτι του, στο κάστρο του πατέρα του Gozon, στο Languedoc και εκεί ζήτησε να του φτιάξουν ένα πρότυπο του τέρατος, με το οποίο εκπαίδευσε το άλογο και τα σκυλιά του. Είχε παρατηρήσει ότι οι φολίδες δεν προστάτευσαν την κοιλιά του ζώου, αν και ήταν σχεδόν αδύνατο να καταφέρει εκεί ένα χτύπημα, εξ αιτίας των τεράστιων δοντιών του και των άγριων κτυπημάτων της μακριάς ουράς του.
Όταν ολοκλήρωσε την εκπαίδευση του αλόγου και των σκυλιών, επέστρεψε στη Ρόδο και κατευθύνθηκε προς τη βουνοπλαγιά, όπου σύχναζε ο δράκος. Το άλογό του ήταν καλά προετοιμασμένο, ώστε να αντιληφθεί τη διαφορά μεταξύ του αληθινού και ψεύτικου τέρατος και τα δύο σκυλιά, που του ήταν αφοσιωμένα, επιτίθονταν στο ζώο, καθώς ο κύριος τους το χτύπαγε με το ξίφος του. Ένα χτύπημα όμως από την ουρά του τέρατος τον έριξε κάτω και ο δράκος έσκυψε πάνω του, αφήνοντας εκτεθειμένη την κοιλιά του. Ο ιππότης, ώθησε τότε το ξίφος του σε αυτήν. Το τέρας σωριάστηκε πάνω του και όταν τελικά οι υπηρέτες του de Gozon ανέβηκαν στο λόφο, βρήκαν τον ιππότη τους ακριβώς κάτω από το σφάγιο του δράκου. Αφού τον απεγκλώβισαν, έβγαλαν το κράνος του και όταν ανέκτησε τις αισθήσεις του, οδηγήθηκε στην πόλη, ανάμεσα στις εκστατικές κραυγές ολόκληρου του λαού, ο οποίος τον παρέπεμψε θριαμβευτικά στο παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου. Αρχικά, αυτός θέλησε να τον τιμωρήσει με φυλάκιση και θάνατο, επειδή παρενέβη την εντολή του, αλλά κατόπιν κατόπιν διαμαρτυρίας του πλήθους, αναίρεσε και τον έχρισε τιμητικά Μεγάλο Μάγιστρο. 

Το κεφάλι του δράκου τοποθετήθηκε πάνω από τη Θαλασσινή πύλη της πόλης, όπου οι περιηγητές Thèvenot, Rottiers και Biliotti έγραψαν πως το είχαν δει το 17ο αιώνα. Ειπώθηκε ότι ήταν μεγαλύτερο από αυτό ενός αλόγου, με ένα τεράστιο στόμα και δόντια αλλά και πολύ μεγάλα μάτια. 

Η ιστορία αμφισβητείται από πολλούς, αλλά δεν πρέπει να είναι μία απλή επινόηση, αν και η περιγραφή του τέρατος μπορεί να είναι λίγο υπερβολική. Οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι πρέπει να ήταν ένας κροκόδειλος ή ένα μεγάλο ερπετό, που ίσως να είχαν φέρει στο νησί πειρατές ή να σώθηκε από ναυάγιο.
Ο θρυλικός Δράκος της Ρόδου
Η περιοχή, όπου πέθανε ο δράκος, πήρε το όνομα ‘Μπελ Πάσο’(=καλό πέρασμα). Ο Dieudonné de Gozon έγινε Μ. Μάγιστρος μετά από το θάνατο του Villeneuve. Ήταν άριστος στη διοίκηση, μεγάλος στρατιώτης, και πολύ αγαπητός από όλους τους φτωχούς αγρότες του νησιού, στους οποίους ήταν υπερβολικά καλός. Πέθανε το 1353, και ο τάφος του λέγεται πως ήταν ο μόνος που έγραφε: «Εδώ βρίσκεται ο σφαγέας του δράκου.» 
Η δοκιμασία του Dieudonné de Gozon εξυμνήθηκε σε ένα ποίημα, που γράφτηκε από το διάσημο Γερμανό ποιητή Friedrich von Schiller.

Ο Χορός των Νεράιδων
Οι Νεράιδες, πλάσματα των δασών και των ποταμών, σύμφωνα με τους θρύλους, σπάνια εμφανίζονται στους ανθρώπους. Προτιμούν τα σκιερά φυλλώματα, τις σπηλιές, τη συντροφιά των πουλιών. Λούζουν τα μαλλιά τους στις κρυστάλλινες πηγές των βουνών, στα τρεχούμενα νερά των ποταμών και των πηγών, χορεύουν πάνω στα πεσμένα φύλλα. Συμβολίζουν την «πλανεύτρα» φύση, μια φύση χαρούμενη, παιχνιδιάρικη και αιώνια νέα.

Οι Νεράιδες ή Ανεράδες είναι αέρινα πλάσματα, όμορφα και ασπροφόρα, παιχνιδιάρικα και γελαστά. Όταν εμφανίζονται στις πηγές, μαγεύουν τους περαστικούς που μπορεί να τις απαντήσουν στο δρόμο τους αλλά κανείς δεν πρέπει να παρασυρθεί και να τους μιλήσει γιατί τον τρελαίνουν ή του παίρνουν τη μιλιά...
Έτσι και οι δικές μας Νεράιδες, εμφανίζονται μέσα από τα δέντρα γελώντας και χορεύοντας γύρω από κρυστάλλινα νερά! Παιχνιδίζουν ανέμελα και προσκαλούν στο παιχνίδι τους περαστικούς ... Όταν όμως ένας Ιππότης σαγηνεύεται και παρασύρεται από την ομορφιά τους, τον παίρνουν μαζί τους και χάνονται πίσω στα δέντρα, απ’ όπου και ήρθαν ξαφνικά.!

Η πορνεία στην Μεσαιωνική Ρόδο
Η Ρόδος, γνωστό εμπορικό λιμάνι από την αρχαιότητα, σε τέτοια γεωγραφική θέση που την έφερνε σε επαφή με τους περισσότερους λαούς της Μεσογείου και της Ευρώπης, διαμορφώνοντας μία πολυεθνική κοινωνία, γεμάτη χριστιανούς, μουσουλμάνους και Εβραίους που εκτονώνονταν σεξουαλικά μετά από πολυήμερα ταξίδια στη θάλασσα, δεν ήταν δυνατόν να είναι απαλλαγμένη του περιθωριακού στοιχείου και φυσικά της πορνείας. Άλλωστε, καθώς στο Μεσαίωνα το φαινόμενο πήρε μεγαλύτερη διάσταση, κατά την περίοδο των Σταυροφοριών, όταν πλήθη εκδιδόμενων γυναικών συνόδευαν τα στρατεύματα, είναι ευνόητο πως σε μια πόλη που διοικείτο από καλόγερους Ιππότες για 213 χρόνια (1309 – 1522), η καταφυγή στον παράνομο έρωτα να είναι ένα πολύ συνηθισμένο φαινόμενο. 

Εξάλλου, ήδη από το 13ο αι., ο μεγάλος στοχαστής Θωμάς Ακυϊνάτης είχε κατορθώσει να επηρεάσει βαθιά τη φιλοσοφία της Δύσης και τη δογματική στάση της Καθολικής Εκκλησίας με δύο επιβλητικά συγγραφικά έργα του, σύμφωνα με τα οποία: η πορνεία πρέπει να είναι ανεκτή, γιατί συντελεί στην αποτροπή μεγαλύτερων αμαρτημάτων, όπως η μοιχεία και ο βιασμός. Την ίδια περίπου περίοδο ιδρύονται στη Φλωρεντία αλλά και σε άλλες πόλεις της Ευρώπης, πορνεία για να αυξηθεί ο πληθυσμός, επειδή οι νέοι είχαν στραφεί στην ομοφυλοφιλία, λόγω των αυστηρών ηθικών περιορισμών των προηγούμενων χρόνων. 
Παρόλα αυτά, είναι σαφές πως η ηθική που επέβαλε ο χριστιανισμός, ιδανικά του οποίου ήταν η παρθενία και ο ασκητισμός, καταδίκαζε την πορνεία, της οποίας η έννοια ήταν πολύ ευρύτερη από τη σημερινή και αφορούσε τη γενετήσια συμπεριφορά των ανθρώπων που κατοικούσαν μόνιμα ή παροδικά στον τόπο.

Έτσι, όροι όπως: πόρνη, πορνεύειν, κουρτεζάνες (cortigiane-cortigia=αυλή), εταιρείον, πορνοκαπηλείον, πορνοστάσιον, αναφέρονταν σε ένα ευρύτερο φάσμα σεξουαλικών πράξεων και δραστηριοτήτων, καταδικαστέων από την τότε Μεσαιωνική κοινωνία. Κατά αυτή την έννοια, πόρνες δεν ήταν μόνο αυτές που εκδίδονταν επ΄αμοιβή, αλλά και αυτές που διατηρούσαν προγαμιαίες σεξουαλικές σχέσεις παρά τη γνώμη του πατρός τους, όσες είχαν σχέσεις με αλλόθρησκους (μουσουλμάνους, Εβραίους) και φυσικά όλες οι μοιχαλίδες. Με ανάλογο τρόπο και η ανδρική πορνεία είχε ευρύτερη έννοια, καθώς συμπεριλάμβανε όχι μόνο τους νέους που εκδίδονταν επ΄αμοιβή, αλλά και τους ομοφυλόφιλους, τους αρρενομανείς ή αρσενοκοίτες που αποπλανούσαν ανηλίκους, τους μοιχούς, τους συνευρισκόμενους με ευνούχους και τους κτηνοβάτες. 

Έτσι, σε μία κοινωνία όπου δεν έλλειπαν οι οίκοι «της χαράς» ή οι συντεχνίες, επικεφαλής των οποίων ήταν η Κυρά ή Πριόρα ή Ηγουμένη ή κάποιος πορνοβοσκός, όπως πηγάζει κυρίως μέσα από διατάγματα Μεγάλων Μαγίστρων που εκδίδονταν σε περιόδους έξαρσης του φαινομένου ή μετά από θεομηνίες και επιδημίες - οι οποίες αποδίδονταν στην έκλυση των ηθών - δεν ήταν λίγοι οι περιορισμοί και οι τιμωρίες πουν επιβάλλονταν σε όσους εκπορνεύονταν, πολλές φορές κατόπιν πίεσης από οικογενειάρχες, κυρίως της τοπικής ελληνορθόδοξης κοινωνίας, που ξεσηκωνόταν από την επιδειχθείσα ανοχή του Τάγματος. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τις υψηλόβαθμες θέσεις του Τάγματος καταλάμβαναν τέκνα Φεουδαρχών, πολλές φορές χωρίς καμία κλίση προς το εκκλησιαστικό στάδιο και επηρεασμένοι από την φιλοσοφία της πρώιμης Αναγέννησης που κυριαρχούσε στην Ευρώπη.

Τα κοινωνικά σκάνδαλα έγιναν ακόμα πιο μεγάλα γύρω στο 15ο αι., αφού οι πόρνες που είχαν κατακλύσει τα πυκνοκατοικημένα κέντρα του νησιού και κατοικούσαν είτε σε σπίτια, που γειτόνευαν με κατοικίες τίμιων γυναικών ή ήταν κρυφές και εκδίδονταν χωρίς την προστασία προαγωγού (donne disoneste), έβαζαν σε πειρασμό όχι μόνο τους Ιππότες αλλά και τους Ιερείς
Δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις νόθων παιδιών των Ιπποτών, που διεκδικούσαν αγαθά από το Τάγμα, ως ανήκοντα στον πατέρα τους, ή Ιπποτών που συζούσαν με παλλακίδες και ακόμα Ιερέων, όπως ο εφημέριος της Παναγιάς του Βούργου, Guilielmo de Prosida, που διαπομπεύτηκε.

Τα πιο δραστικά μέτρα, για τον περιορισμό του υποκόσμου και της ανηθικότητας, επιβάλλονται το 1478 με διάταγμα, από το Μεγάλο Μάγιστρο Pierre d’ Aubusson, όπου περιορίζει τις πόρνες (Ρόδιες, Εβραίες, Μουσουλμάνες σκλάβες και Ευρωπαίες) σε συγκεκριμένη συνοικία της πόλης, που πολύ πιθανόν να ήταν η Οβριακή, καθώς οι Εβραϊκή κοινότητα αποτελούσε την πλέον διωκόμενη και περιχαρακωμένη στην Μεσαιωνική Ρόδο, τόσο από τους Καθολικούς όσο και από τους Ορθόδοξους, ενώ ο αντισημιτισμός είχε κάνει έντονη την εμφάνιση του στη Μεσαιωνική Ευρώπη. Σε περίπτωση που κάποιο από τα σπίτια ήταν ιδιοκτησία κουρτεζάνας, εκείνος που θα ήθελε να τη διώξει ήταν υποχρεωμένος να το αγοράσει. 

Αργότερα, η υποτροπή της έξαρσης του φαινομένου μετά την 1η Πολιορκία του 1480, λόγω της οικονομικής ανάπτυξης που επήλθε από την ειρήνη με τους Τούρκους, αναγκάζουν τον ίδιο Μ. Μάγιστρο να επέμβει για να επαναφέρει στην τάξη κι αυτούς τους μοναχούς Ιππότες. Επιβάλλει βαριές ποινές στους μοιχούς, τις μοιχαλίδες, τους προαγωγούς, τους παιδεραστές και τους τζογαδόρους. Ειδικά για τους παιδεραστές και τις χριστιανές που θα έρχονταν σε επαφή με τους Τούρκους εμπόρους, που κατέφθαναν στο νησί, ή τους Εβραίους και γενικά για όλους του χριστιανούς που θα είχαν επαφή με αλλόθρησκους, η ποινή ήταν ΘΑΝΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΑ. 

Άλλοι τρόποι τιμωρίας για τους πόρνους και τις πόρνες (ή αλλιώς κούρβες, βρώμες, μαλαφρανζιασμένες, αναμαλλιάρες, ξετσίπωτες, σουρτούκες, χαλασμένες, γεβγεντισμένες, βορτούδες - αυτές που γυρνούν στους δρόμους - και πολλά άλλα) ήταν οι γνωστές διαπομπεύσεις και οι διαπομπευόμενες ονομάζονταν μουζιάρες.
Γνωστός τρόπος διαπόμπευσης ήταν η περιφορά πάνω σε ψωραλέο γάιδαρο, πισαλλειμένο με ακαθαρσίες και καπνιά, όπου ο διαπομπευόμενος καθόταν ανάστροφα κρατώντας την ουρά του γαϊδάρου (από εκεί προήλθε στη Ρόδο και το επίθετο ξανάστροφος). Για την διαπόμπευση ο διαλαλητής απηύθυνε πρόσκληση στο λαό, για συμμετοχή, με ΄αγγελήματα΄ δηλ. με τυμπανοκρουσίες ή με βούκινο - σάλπιγγα ή κέρατο βοδιού - (εξού και η φράση «Γίνηκε Βούκινο»), ενώ χτυπούσαν ταυτόχρονα οι καμπάνες. Επίσης, η διαπόμπευση μπορεί να περιλάμβανε κούρεμα ΄εν χρω, αποσβόλωμα, εμπαιγμό και ΄μουζοστακτοσύναις΄ (πισάλλειμα με στάχτη στο πρόσωπο και με τα δάχτυλα της παλάμης ανοικτά, έτσι που τύφλωναν τον διαπομπευόμενο). Όσο για τις μοιχαλίδες, σε κάποιες περιπτώσεις, χρησιμοποιούταν η pietra vituperis, (πέτρα σε σχήμα κόλουρου κώνου) πάνω στην οποία τοποθετούσαν την berlina, δύο επιμήκη ξύλα με τρεις οπές για τα χέρια και το λαιμό, όπου η διαπομπευόμενη αιχμαλωτιζόταν και υφίστατο αμέτρητους εξευτελισμούς για να καταλήξει τελικά σε κακόφημο σπίτι. Όσον αφορά την ομοφυλοφιλία, τιμωρούνταν με βασανιστήρια, εξευτελισμό και εξορία (Ησαϊας Ρόδου) και στη χειρότερη περίπτωση με αποκοπή του καυλού και θάνατο. 

Οι πόρνες του Μεσαίωνα στη Ρόδο, πρέπει να ήταν φτιασιδωμένες και βαμμένες έντονα, με μαλλιά ξέπλεκα και πρόσωπο ακάλυπτο, με προκλητική συμπεριφορά σε δημόσιες εμφανίσεις, φορώντας στολίδια χρυσά και ακριβά ρούχα, αν και σε πολλές περιπτώσεις τους απαγορευόταν να φορούν ότι οι τίμιες γυναίκες και μάλιστα στην Κωνσταντινούπολη και τη Δύση θεσπίστηκε να φορούν ιδιαίτερο ένδυμα που τις διέκρινε από τις υπόλοιπες γυναίκες.

Κλείνοντας, θα έπρεπε να πούμε πως η ροδιακή κοινωνία, με τον τρόπο που έζησε και δραστηριοποιήθηκε, δεν αποτελεί κραυγαλέα περίπτωση ηθικής κατάπτωσης, ούτε το μέγεθος της πορνείας ήταν τέτοιο που να στιγματίζει ολόκληρη την κοινωνία και σίγουρα δεν υπερέβαινε τα όρια άλλων πόλεων της Μεσογείου.


ΠΗΓΗ: Πολιτιστικός Σύλλογος "Μεσαιωνικό Ρόδο"

Νέα διεθνής δικτύωση για το Μεσαιωνικό Φεστιβάλ Ρόδου

Ρόδος, 24/06/2017

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Νέα δικτύωση για το Μεσαιωνικό Φεστιβάλ Ρόδου

Πρόσκληση συνεργασίας δέχτηκε πρόσφατα ο σύλλογος «Μεσαιωνικό Ρόδο» από το Ιστορικό Κέντρο Βιωματικής Εκπαίδευσης του Luebeck της Γερμανίας, που έχει ως αντικείμενο τη γνωριμία με τη Ζωή στο Μεσαίωνα (www.geschichtserlebnisraum.de).

Ο υπεύθυνος των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων του κέντρου, Frank Kock, επισκέπτεται για 3η χρονιά και συμμετέχει στο Μεσαιωνικό Φεστιβάλ της Ρόδου με την πραγματοποίηση εργαστηρίων τέχνης και εκτιμώντας τη σοβαρή και μεθοδική δουλειά που γίνεται στη Ρόδο, πρότεινε στο σύλλογο την υπογραφή ενός συμφώνου συνεργασίας, με την πρόθεση να γίνει από κοινού προσπάθεια των δύο φορέων να επιδιώξουν τα παρακάτω, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων βιωματικής εκπαίδευσης και ιστορικών αναπαραστάσεων:

1. Τη δημιουργία σχέσεων φιλίας και συνεργασίας
2. Την ανταλλαγή ιδεών και εμπειριών
3. Την επιδίωξη ποιοτικής δουλειάς στον παιδαγωγικό τομέα, στην πραγματοποίηση εκθέσεων και περιβαλλοντικών project, προς όφελος των επισκεπτών
4. Την εξεύρεση περισσότερων συνεργατών που θα συνεργήσουν στην εξασφάλιση πόρων από ιδρύματα που στηρίζουν τις διεθνείς συνεργασίες
5. Να ενισχύσουν τη θέση και το κύρος των συνεργαζόμενων φορέων στις διαπραγματεύσεις και τα αιτήματα τους προς τους τοπικούς οργανισμούς, υπηρεσίες και φορείς.

Το «Μεσαιωνικό Ρόδο» διατηρώντας μία εξωστρεφή στάση και διευρύνοντας διαρκώς τους ορίζοντες του, για την απόκτηση τεχνογνωσίας και την αναβάθμιση του πολιτιστικού προϊόντος που παράγει, με σκοπό τη διατήρηση και διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς, επιδιώκει ακόμα περισσότερες νέες, ωφέλιμες συνεργασίες που θα ανακοινωθούν σύντομα.

Επιπλέον, το Μεσαιωνικό Φεστιβάλ Ρόδου, λόγω της ιδιαιτερότητας και ποιοτικής του παρουσίασης, αν και με ελάχιστο προϋπολογισμό, έχει πετύχει την προσέλκυση του ενδιαφέροντος πολλών ΜΜΕ πανελλήνιας αλλά και διεθνούς εμβέλειας, που προβάλλουν τη Ρόδο μέσα από το πρίσμα του πολιτισμού της. Ενδεικτικά, περιοδικά όπως το διεθνές LUXE Life, το BLUE της Aegean Airlines, η εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, η Ύπαιθρος Χώρα, η Αγγλική The Telegraph κ.α. έχουν κάνει δημοσιεύσεις για το φεστιβάλ της Ρόδου, ενώ πολλά ραδιόφωνα και τηλεοπτικές εκπομπές έχουν αναφερθεί σε αυτό, όπως πρόσφατα, η ταξιδιωτική εκπομπή "Double Standards. Here is not like there", του Ρώσικου καναλιού NTV (HTB), που είναι από τα μεγαλύτερα της χώρας, με εκατομμύρια Ρώσους τηλεθεατές και εν δυνάμει επισκέπτες του νησιού μας. (βλ. www.ntv.ru/video/1434093 μετά το 23:13΄)


















Φωτογραφίες από το Geschichtserlebnisraum Lübeck, Germany

Για το «Μεσαιωνικό Ρόδο»
Το Δ.Σ.

Μουσείου Νεοελληνικής Τέχνης: ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Στον προγραμματισμό των εικαστικών εκθέσεων που σχεδιάζουμε για να παρουσιαστούν στις Πινακοθήκες του Μουσείου Νεοελληνικής Τέχνης Ρόδου, πάντοτε περιλαμβάνουμε αντιπροσωπευτικά έργα σημαντικών νεώτερων και σύγχρονων καλλιτεχνών, οι οποίοι εμπνέονται από τις πολιτισμικές παρακαταθήκες της χώρας μας, από την Ευρωπαϊκή ιστορία και τέχνη, αλλά και από την σημερινή πραγματικότητα των νέων αναγκών, όσον αφορά την υπαρξιακή διάσταση του ατόμου, σχετικά με την κοινωνία, όπου αυτό κατοπτρίζεται. 

Στόχος των προτεινόμενων εκθέσεων είναι να μπορεί το κοινό – όλων των ηλικιών - να παρακολουθεί έργα τέχνης που να του παρέχουν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, ικανά κίνητρα, έτσι ώστε να ευαισθητοποιείται ο ψυχικός του κόσμος και παράλληλα να δραστηριοποιείται ο στοχασμός του. 

Μέσα από αυτό το πλαίσιο, η γλυπτοζωγραφική έκθεση του Στέλιου Γαβαλά, με την ποιητική της και ονειρική ατμόσφαιρα, αξιοποιεί τις δυνατότητες και την υφολογία του εντυπωσιακού μας «Συσσιτίου», αναδεικνύοντας παράλληλα το Μεσογειακό ταμπεραμέντο του νησιού μας και φυσικά το ιδιαίτερο κλίμα του πολυ-πολιτισμικού μας Αιγαίου, της αρχέγονης αυτής κοιτίδας μας, την οποία γόνιμα και σε πολλά επίπεδα αναπτύξαμε, μέσα από την πνευματικότητα, τον αλτρουισμό και τον επικοινωνιακό μας διάλογο με τους γειτονικούς λαούς. 

Τα έργα του εξαιρετικού και ταλαντούχου καλλιτέχνη Στέλιου Γαβαλά, που θα μπορέσετε να θαυμάσετε το Σάββατο βράδυ ώρα 20.30 και για τους υπόλοιπους δύο μήνες, έρχονται για να επιβεβαιώσουν αυτές τις αξίες, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν μας, την παιδικότητα αλλά και τις προσδοκίες των παραμυθιών με τα αινίγματα της αλήθειας, την νοσταλγία με την γοητεία που αναφαίνεται σε κάθε πτυχή της ζωής, όπως επίσης και μια ποικιλία συμβολισμών με την καθημερινότητά μας.

Δρ. Νικόλαος Τσ. Φρόνας
Πρόεδρος του Δ. Σ. 
του Μουσείου Νεοελληνικής Τέχνης 
Δήμου Ρόδου

Παρασκευή, 23 Ιουνίου 2017

Παρέμβαση της Ενωτικής Αγωνιστικής Κίνησης Πυροσβεστών

Ε Ν Ω Τ Ι Κ Η Α Γ Ω Ν Ι Σ Τ Ι Κ Η Κ Ι Ν Η Σ Η Π Υ Ρ Ο Σ Β Ε Σ Τ Ω Ν
Της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Υπαλλήλων Πυροσβεστικού Σώματος .
Τηλ.: 6978520351 - 6934865812, fax: 2674022211, web site: www.eakp.gr, e-mail: info@eakp.gr

Αθήνα 23 Ιουνίου 2017

Προς: Κο Αναπληρωτή Υπουργό Εσωτερικών
Τόσκα Νικόλαο
Κοιν/ση: Κο Αρχηγό Πυροσβεστικού Σώματος
Καπέλιο Βασίλειο
Πολιτικούς Φορείς - Π.Ο.Ε.Υ.Π.Σ.
Πρωτοβάθμιες Ενώσεις – Υπαλλήλους Π.Σ.
Μ.Μ.Ε.

Θέμα: «Κατευθύνσεις - οδηγίες που παραβιάζουν τις διατάξεις που διέπουν το καθεστώς χορήγησης των άδειων και των αναπαύσεων σε υπηρεσίες που λειτουργούν με 24ωρη εναλλαγή προσωπικού».

Κύριε Υπουργέ, διαπιστώνουμε ότι για ακόμη μια αντιπυρική περίοδο γίνεται προσπάθεια να καλυφθούν οι ελλείψεις σε μόνιμο προσωπικό, με κατευθύνσεις - οδηγίες που διοχετεύονται μέσω υπηρεσιακών παραγόντων για χορήγηση μειωμένων αδειών και μη πλήρους πενθημέρου ρεπό στους πυροσβέστες.

Συγκεκριμένα σε υπηρεσίες κυρίως με 24ωρη εναλλαγή προσωπικού δίνονται κατευθύνσεις για:

Την χορήγηση μόνο 12ημερης καλοκαιρινής άδειας και για το υπόλοιπο του μήνα χορήγησης της άδειας να μην λαμβάνει τις δικαιούμενες αναπαύσεις ο υπάλληλος, κατά παράβαση των σχετικών διατάξεων.

Τους υπαλλήλους κατά τον μήνα που δεν είναι σε καλοκαιρινή άδεια να γίνεται χορήγηση μόνο η μία εκ των δύο πενθήμερων αναπαύσεων που δικαιούνται.

Μέσω αυτών και ανάλογων άλλων παραινέσεων με διάφορες παραλλαγές, μεθοδεύεται διαχρονικά η απόσπαση της συναίνεσης του προσωπικού σε ενέργειες που αποσκοπούν στον περιορισμό των δικαιωμάτων του, προκειμένου να καλυφτούν οι τεράστιες ελλείψεις σε μόνιμο προσωπικό που υφίστανται με ευθύνη και της σημερινής κυβέρνησης στο Πυροσβεστικό Σώμα.

Κύριε Υπουργέ, καταγγέλλουμε αυτές τις πρακτικές γνωρίζοντας ότι δεν αποτελούν αυτόβουλες ενέργειες υπηρεσιακών παραγόντων, αλλά κυβερνητική κατεύθυνση προκειμένου να αξιοποιηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο το υπάρχον προσωπικό, για να καλυφθούν ανέξοδα οι τεράστιες ελλείψεις στην πυρασφάλεια της χώρας.

Καταδικάζουμε την απαράδεκτη κατάσταση των προωθούμενων κατευθύνσεων - οδηγιών που έρχονται σε αντίθεση με όσα προβλέπουν οι σχετικές διατάξεις που διέπουν την χορήγηση αδειών και πενθήμερων ρεπό των πυροσβεστών. Αυτές οι απαράδεκτες πρακτικές στρέφονται σε βάρος του αναφαίρετου δικαιώματος του εργαζομένου για ξεκούραση, της ποιότητας και των συνθηκών της ατομικής και οικογενειακής του ζωής και ζητάμε την άμεση ανάκληση των κατευθύνσεων αυτών ώστε να μην υλοποιηθεί καμία περικοπή σε άδεια και πενθήμερο ρεπό.

Για την Ε.Α.Κ.Π.

Το μέλος του Δ.Σ. της Π.Ο.Ε.Υ.Π.Σ.

Βλάχος Δημήτρης

ΟΠΣΡ: Συναυλία «Αϊβαλί , η πατρίδα μου» με Μικρασιάτικες και Πολίτικες μελωδίες και τραγούδια

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΘΕΜΑ : Συναυλία «Αϊβαλί , η πατρίδα μου» με Μικρασιάτικες και Πολίτικες μελωδίες και τραγούδια 

Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, ο Δήμος Ρόδου, ο Δ.Ο.Π.Α.Ρ., το ΚΕΚ Γεννηματάς και η Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Ρόδου συνδιοργανώνουν συναυλία με τίτλο «Αϊβαλί , η πατρίδα μου».

Την Τετάρτη 5 Ιουλίου στις 20:30 στην Παναγιά του Μπούργκου, ζωντανεύουν οι μνήμες με τραγούδια της Μικράς Ασίας και της Κωνσταντινούπολης από την Μαρίνα Μανωλάκου και τον Μανώλη Καρπάθιο.

Η Μικρά Ασία ανέκαθεν ήταν η κιβωτός του Ελληνισμού και μάνα για τη Ρωμιοσύνη ενώ η Πόλη ήταν ο αποδέκτης και το χωνευτήρι όλων των καλλιτεχνικών ρευμάτων που γεννήθηκαν στην Ιωνία.

Η Μαρίνα Μανωλάκου, μόνιμη συνεργάτης του Μανώλη Καρπάθιου, με εφόδια την μικρασιάτικη ρίζα της και το πλούσιο φωνητικό της ταλέντο, αποδίδει μοναδικά τις μικρασιάτικες και πολίτικες μελωδίες. Ο Μανώλης Καρπάθιος, με το κανονάκι του και τους μελίρρυτους φθόγγους, στολίζει τις μελωδίες αποδίδοντας το χρώμα και την υπόσταση της απόκοσμης και μυστικιστικής μουσικής Ανατολικής παράδοσης.

Μαζί με τους δύο καλλιτέχνες συμπράττουν οι μουσικοί: Χρυσάνθη Γκίκα με Πολίτικη λύρα και ο Σπύρος Παπανικόλας με Πολίτικο λαούτο.

Η συναυλία θα πραγματοποιείται στο πλαίσιο του σεμιναρίου παραδοσιακής και βυζαντινής μουσικής που θα γίνει στ' Απόλλωνα και σε συνεργασία με την ΠΕΡΙΦΈΡΕΙΑ Νοτίου Αιγαίου, με τον Δήμο Ρόδου, το ΚΕΚ Γεώργιος Γεννηματάς και την Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Ρόδου.

Αντί εισιτηρίου θα συγκεντρώνονται τρόφιμα, για την στήριξη του κοινωνικού συσσιτίου του Δήμου Ρόδου.

Εκδήλωση στο κέντρο της πόλης Ρόδου: Ο «Γύρος του Κάστρου», έστειλαν το μήνυμα της εθελοντικής αιμοδοσίας.

Ο εθελοντισμός δεν είναι φιλανθρωπία, είναι μια έμπρακτη έκφραση κοινωνικής αλληλεγγύης με μοναδικό αντάλλαγμα την ικανοποίηση της προσφοράς.

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΙΜΟΔΟΤΩΝ ΡΟΔΟΥ ''ΑΓΙΟΣ ΕΦΡΑΙΜ'' 

Η 14η Ιουνίου έχει καθοριστεί ως Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Αιμοδότη από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Με αφορμή τον εορτασμό της ημέρας αυτής, ο Σύλλογος Εθελοντών Αιμοδοτών Ρόδου «Άγιος Εφραίμ» διοργάνωσε την Κυριακή 18 Ιουνίου 2017 εκδήλωση στο κέντρο της πόλης Ρόδου. 

Στον πεζόδρομο του «Ακταίον» στήθηκε ειδικό περίπτερο με πλούσιο ενημερωτικό υλικό, ενώ έγινε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά η «Ποδηλατάδα» (ο Γύρος
του Κάστρου), μέσα από την οποία οι συμμετέχοντες έστειλαν το μήνυμα της εθελοντικής αιμοδοσίας.

Η «Ποδηλατάδα» δεν είχε αγωνιστικό χαρακτήρα και πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια της Τροχαίας Ρόδου, ομάδας Αντιμετώπισης Καταστροφών, του Ερυθρού Σταυρού καθώς και του ΕΚΑΒ. 

Τόσο στην αρχή της, όσο και μετά το τέλος της, σε ρυθμούς έντονης μουσικής η χορευτική ομάδα “Los Champicos Rhodes Salsa Club” παρουσίασαν ένα πολύ όμορφο χορευτικό
πρόγραμμα. Κάθε χώρα, για να καλύψει τις ανάγκες της σε αίμα, χρειάζεται 60.000 φιάλες αίμα, σε 1.000.000 κατοίκους και άρα στην Ελλάδα των 10 εκατομμυρίων απαιτούνται τουλάχιστον 700.000 μονάδες, από τις οποίες μόνο το 52% καλύπτεται από εθελοντές αιμοδότες. Αντίθετα, στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης το αίμα προέρχεται κατά 95-100% από εθελοντές αιμοδότες. 

Ο εθελοντισμός δεν είναι φιλανθρωπία, είναι μια έμπρακτη έκφραση κοινωνικής αλληλεγγύης με μοναδικό αντάλλαγμα την ικανοποίηση της προσφοράς. 

Είναι καιρός και στη χώρα μας να αλλάξουμε την εικόνα, με συνεχή και συστηματική ενημέρωση που θα νικήσει την άγνοια, την αδιαφορία και το φόβο γύρω από την αιμοδοσία και θα μας εξασφαλίσει επάρκεια αίματος από ΤΑΚΤΙΚΟΥΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΑΙΜΟΔΟΤΕΣ.

Τις εκδηλώσεις στήριξαν το Ballolino αναλαμβάνοντας το στολισμό του χώρου, ο Δήμος Ρόδου παραχωρώντας το χώρο καθώς και τον ηχητικό και φωτιστικό εξοπλισμό, οι DJ Ρόδου, ο Σύλλογος Γονιών Παιδιών με Νεοπλασματική Ασθένεια Φλόγα, ο Σύλλογος
Στήριξης Καρκινοπαθών Δωδεκανήσου Μαζί με Δύναμη για τη Ζωή, ο Παραολυμπιονίκης Μπαράκας Αθανάσιος, ο Δωδεκανησιακός Σύλλογος Αυτοάνοσων Νοσημάτων "ΘΑΛΕΙΑ", η Μαρί Χατζησάββα και το προσωπικό του Body ShopΡόδου, οι οποίες έκαναν Δωρεάν Face Painting, καθώς και το Κέντρο Πρόληψης Δίοδος, οι οποίοι σε συνεργασία με τον Εθελοντή του Συλλόγου μας κ. Σάββα Συρόπουλο και την ομάδα νέων ΠΕΝΕΑ του Συλλόγου μας ανέλαβαν τη δημιουργική απασχόληση του παιδιών.

Ακόμη με την παρουσία τους τίμησαν την εκδήλωση ο πατήρ Νεκτάριος Πόκκιας, ο Εντεταλμένος Επιχειρηματικής Ετοιμότητας κ. Χρήστος Ευστρατίου, ο Αντιδήμαρχος Ανάπτυξης Πρωτογενούς Τομέα και Επιχειρηματικότητας- Υποστήριξης Επενδύσεων και Απασχόλησης κ. Πόκκιας Γεώργιος, , ο Υπεύθυνος Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου του ΕΚΑΒ κ. Χαράλαμπο Τσιμπλέκα, ο Πρόεδρος του τμήματος HJ-33 Ρόδου της AHEPA HELLAS κ. Αντώνιο Γιαννικουρή, ο Πρόεδρος των Αξιωματικών Νοτίου Αιγαίου και Διοικητής του Α.Τ. Ιαλυσού κ. Θέμη
Καλαμάτα, η Πρόεδρος της Ανάδοχης Αγκαλιάς κα. Βορεινάκη Αικατερίνη, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Θεσσαλών Ρόδου κ. Ιωάννης Γκουγκουστάμος, ο Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Καλαβάρδας κ. Μαννάκης Μιχαήλ, ο επιχειρηματίας κ. Κώστας Ζώης, η πρώην Βουλευτής Δωδεκανήσου κα. Μίκα Ιατρίδη καθώς και ο Γραμματέας του Συλλόγου Καταστηματαρχών Κομμωτών- Κουρέων κ. Σωτήρη Βασίλα.

Το έθιμο του Κλήδονα (Καλαφουνιάρη)

ΚΛΗΔΟΝΑΣ
Ο Κλήδονας είναι λαϊκό έθιμο που επιβιώνει από την αρχαιότητα και τελείται στις 23 Ιουνίου (παραμονή της εορτής του γενέσιου του αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και κοντά στο θερινό ηλιοστάσιο), σύμφωνα με το οποίο αποκαλύπτεται στις άγαμες κοπέλες η ταυτότητα του μελλοντικού τους συζύγου. Ο κλήδονας εντάσσεται στη νεοελληνική λαϊκή λατρεία και ιδιαίτερα στα περιοδικά λατρευτικά έθιμα, όσα συνοδεύουν το εορτολόγιο και τις εποχές του έτους. Τέλος, ανήκει στην έντεχνη ή τεχνική και την έμμεσα νεοελληνική μαντεία. Ο Δημήτριος Λουκάτος τη χαρακτηρίζει ως μία από τις πιο τελετουργικές εορτές του εορτολογίου μας.[3] Όμως στους νέωτερους χρόνους και στη σύγχρονη εποχή με τον ορθολογισμό να κερδίζει έδαφος, τις προκαταλήψεις να υποχωρούν, αλλά και την αλλαγή των ρόλων των δύο φύλων, οι συμβολισμοί και το μαγικοθρησκευτικό περιεχόμενο του δρώμενου να περιοριστεί και να κυριαρχήσει το καθαρά θεατρικό και φολκλορικό στοιχείο.
Ετυμολογία της λέξης
Η λέξη κλήδων ετυμολογείται σύμφωνα με τους Liddel και Scott ως οιωνός και σημείο προαναγγελτικό ενώ ο Hofmann την ανάγει στη λέξη κλεF-η-δων και κλέω<κλέFω. Γενικά εξηγείται ως μαντική φράση φωνή με με μήνυμα μαντικός λόγος και μαντικός ψίθυρος.[6]
Ο κλήδονας στην αρχαιότητα
Η λέξη συναντάται στους Ηρόδοτο, Αισχύλο (Προμηθέας Δεσμώτης)και Παυσανία. Στην Παλαιά Διαθήκη η λέξη εντοπίζεται σε χωρίο του Δευτερονομίου, όπου έχουμε ρητή απαγόρευση τέλεσης του εθίμου. Με τη σημασία του γνωστοποιώ, φημίζω συναντάται στην Οδύσσεια, Ιλιάδα, στη Θεογονία, στην Άλκηστη και αποσπάσματα του Ευριπίδη και στην Αριστοφανική Λυσιστράτη. Η λέξη εντοπίζεται και ως όνομα και επίκληση- κληδόνιος- των Δία και Ερμή, διότι αυτοί έδιναν τις κληδόνες, τους οιωνούς στους ανθρώπους. 
Ο κλήδονας στο Βυζάντιο
Από όλο το χριστιανικό Αγιολόγιο επιλέχθηκε ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος για να συνδεθεί το έθιμο: ο Ιωάννης ο Πρόδρομος ήταν ένας σημαντικός προφήτης που έλαβε το χάρισμα να δει τον Χριστό, του οποίου ήταν και συγγενικό πρόσωπο. Αν και δεν υπάρχουν πληροφορίες για την μορφή και τη σημασία του εθίμου στους βυζαντινούς χρόνους, το έθιμο αυτό υφίστατο και εξελισσόταν. Ο πρώτος που κάνει αναλυτική περιγραφή του εθίμου ήταν ο Θεόδωρος Βαλσαμών. Τον 7ο αι. η εν Τρούλλω Στ΄Οικουμενική Σύνοδος με τον 165ο κανόνα της καταδίκαζε μεταξύ άλλων εθίμων και τον κλήδονα. Ζητούσε να αντικατασταθεί με τον αγιασμό και ευχές, ενώ προσδιόριζε τις ποινές για όσους συμμετείχαν ή απλώς παρακολουθούσαν τον κλήδονα: αν ο παραβάτης ήταν λαϊκός τότε αυτόματα αφοριζόταν, ενώ αν ήταν κληρικός, καθαιρούνταν. Η πολεμική που ασκήθηκε από την Εκκλησία αποτυπώθηκε σε φράσεις όπως,αυτά τα λεν στον κλήδονα, τέτοια να τα λες στον κλήδονα, τέτοια εγώ τα ακούω στον κλήδονα, δηλαδή απαξιωτικές εκφράσεις για το δρώμενο που καταντά συνώνυμο της ελαφρότητας.
Ο κλήδονας στην Τουρκοκρατία
Ξένοι κυρίως περιηγητές μιλούν για τον κλήδονα, οι Van Egmont (1729), Pococke (1740), Pierre August de Guys (1748), Chandler (1764), Choiseul-Gouffier (1782), Saint Sauveur (1789), Beaujour (1797), Wittman (1800). O νεοελληνικός κληδονας συνδυάζει την κληρομαντεία, δηλαδή μαντεία με το σύστημα του κλήρου με σκοπό την εξαγωγη συμπερασμάτων και κληδονισμού.
Δρώμενα κλήδονα
Το έθιμο τοποθετείται στις 24 Ιουνίου και διακρίνεται σε τρεις φάσεις.
Α. προετοιμασία
Δυο με τρεις ημέρες πριν από το άνοιγμα του κλήδονα τα κορίτσια κάθε γειτονιάς ορίζουν το σπίτι στο οποίο θα ανοιχτεί. Στις 23 προετοιμάζεται ο κλήδονας στο προεπιλεγμένο σπίτι. Το απόγευμα της ημέρας ένα μικρό αγόρι ή κορίτσι του οποίου και οι δύο γονείς ζουν πηγαίνει σε μια πηγή ή ένα πηγάδι ή τρεις διαφορετικές βρύσες και παίρνει νερό με το δοχείο του κλήδονα. Το μεταφέρει στο σπίτι χωρίς κατά τη διάρκεια της μεταφοράς του να μιλήσει, ακόμα και αν επιχειρηθεί του αποσπασθεί η παραμικρή κουβέντα με πειράγματα, προσβολές και ελευθεροστομίες. Γι΄αυτό το νερό ονομάζεται αμίλητο, ή βουβό, αρπαχτικό ή νερόν άκριτον. Αν ο μεταφορέας τελικά μιλήσει τότε αυτό πρέπει να χυθεί και να μεταφερθεί άλλο αμίλητο. Όταν τελικά φτάσει στον προορισμό του χύνεται σε δοχείο με στενό λαιμό για να μη βλέπει αυτός που βγάζει τα αντικείμενα όταν ανοιχτεί ο κλήδονας. Σε μερικά μερη της Ελλάδας το δοχείο μεταφοράς του αμίλητου νερού πρέπει να είναι αμεταχείριστο. Στη συνέχεια όσοι πάρουν μέρους στον κλήδονα φέρνουν διάφορα μικροκοσμήματα ή αντικείμενα, δαχτυλίδια, δαχτυλήθρες, καρφίτσες, κουμπιά, ακόμα και φρούτα, όπως μήλα σημαδεμένα με κρυφά σημάδια, τα ονομαζόμενα και ριζικάρια ή σημάδια ή κληδονικά και ρίχνονται μέσα στο νερό, αφού αφιερωθούν νοερά σε κάποιο αγαπημένο πρόσωπο. Ακολουθεί το κλείδωμα και η ασφάλιση του δοχείου, ενώ μια γυναίκα , η ριζικάρισσα απαγγέλει: Κλειδόνουμε τον κλήδονα/ με τ΄Αϊ-Γιαννιού τη χάρη/ κι όποια 'χει καλοριζικό/να δώσει να το πάρει. Στη συνέχεια ο κλήδονας σκεπάζεται με πανί ή με μαντίλι κόκκινου χρώματος και στεφανώνεται με φύλλα δάφνης, μυρτιάς, λυγαριάς, κομμένα από παρθένα κοπέλα της οποία και οι δυο γονείς ζουν.
Η ερμηνεία των αντικειμένων και δρωμένων
Το αμίλητο νερό σχετίζεται με την αλαλία του πάτερα του Ιωάννη Προδρόμου που του προκλήθηκε μέχρι να γεννηθεί το παιδί, γράφοντας το όνομά του σε μια πινακίδα, αφού δεν μπορούσε να το διατυπώσει προφορικά. Θεωρείται μεγάλης μαντικής αξίας επειδή ακριβώς μεταφέρεται με απόλυτη σιωπή δίνοντας του ιερότητα και μυστηριακότητα. Το παιδί που έχει και τους δύο γονείς του παραπέμπει στον αμφιθαλή παίδα της αρχαίας Ελλάδας, οποίος έκοβε τα κλαδιά που στεφανώνονταν οι νικητές των Ολυμπιακών Αγώνων. Το μήλο από την αρχαιότητα θεωρείτο μέσο πρόκρισης και ένδειξης προτίμησης. Τέλος το κόκκινο χρώμα ταυτίζεται με την ταχύτητα η οποία θα βοηθήσει να φτάσει η ευνοϊκή τύχη γρήγορα όσους την περιμένουν.
Β. Η έκθεση στα άστρα
Μετά τη δύση του ηλίου οι κοπέλες βγάζουν το κλειδωμένο αγγείο, σκεπασμένο και στεφανωμένο στο ύπαιθρο για να αστρονομιστεί ή να αστριστεί Επίσης τοποθετέιται σε δώμα του σπιτιού ή κάτω από μια τριανταφυλλιά προκειμένου οι νύτχες να είναι μυρωδάτες. Τα άστρα, θεωρείται, πως θα επιδράσουν πανω στο αγγείο και ο κλήδονας θα λάβει μαντική και τελεστική δύναμη. Τα κορίτσια φυλάνε με βαρδιες το αγγείο. Το βράδυ της παραμονής γίνεται χρήση και άλλων τρόπων της μαντικής: τεφρομαντεία, ονειρομαντεία, κατοποτρομαντεία για να αποκαλυφθεί στο κορίτσι ο μελλοντικός σύζυγός του.
Γ. Το άνοιγμα του κλήδονα
Πριν την ανατολή του ηλίου και για να μην καταστρέψει το ηλιακό φως το μαγικό πλέγμα που η προηγούμενη νύχτα έχει δημιουργήσει μεταφέραται το αγγείο μέσα στο σπίτι σε μέρος ανήλιαγο μεχρι που θα ανοίξει ο κλήδονας. Όταν προσέλθουν στο σπίτι τα κορίτσια και τα αγόρια που έχουν βάλει ριζικάρια αρχίζει η τελετή του ανοίγματος. Ο κλήδονας ανόιγει από αυτόν που το κλείδωσε. Η ριζικάρισσα δίνει το κόκκινο ύφασμα σε ένα μικρό παιδί που το βάζει στο κεφάλι ή στο λαιμό του και αφού βάλει το χέρι του μέσα στο αγγείο, αρχίζει να βγάζει ένα-ένα τα αντικείμενα σε τυχαία σειρά. Αλλου το άνοιγμα γίνεται από κόρη πρτογονάτη, δηλαδή πρωτότοκη με τους δυο γονείς της εν ζωή. Τότε τραγουδιέται το Της πρώτης της καλότυχης/καλά θα πάνε ούλα/ γάμπρος πάει γυρεύοντας,/λεβέντης με σακούλα. Τα εντικείμενα καθώς βγαίνουν με τυχαία σειρά στο κάθε ένα απαγγελεται ένα αυτοσχέδιο δίστιχο-προφητεία για τον κάτοχο του σημαδιού. Τα δίστιχα δεν είναι μόνο ερωτικά ή προφητικά αλλά και με ελευθεροστομίες και σκωπτικά, σατιρικά. Μετά το πέρας της συγκεντρωσης ακολουθεί κέρασμα και χορός.Όταν οι κοπέλες επιστρέφουν στα σπίτια τους προσέχουν ποιο όνομα ή λέξη θα πρωτακούσουν στο δρόμο για να το συσχετίσουν με την ανοικτή τύχη τους εκείνη τη βραδιά.
Άλλες ημερομηνίες του κλήδονα
Σε Νομοκανόνα του 16ου αι. πληροφορούμαστε πως πραγματοποιείτο σε διάφορους τόπους ο κλήδονας στην 1η Μαΐου, κάτι που γίνεται στην Κύπρο., οπότε βάζουν μέσα σε πήλινο ανθοδοχείο ανθισμένα κλαδιά φυτών και την τρίτη του ίδιου μήνα ή την πέμπτη βγάζουν τον κλήδονα, τραγουδόντας το τραγούδι, τσαι μπαιν' ο Μας τσαι βγαιν ο Μας/τσαι μπαιν ο Πρωτογιούνης. Τέλος Νομοκανόνας του 17ου αι μας αναφέρει πως τελείται από κάποιους την εορτή της Αναλήψεως.
Η θέση της γυναίκας στον κλήδονα
Έχοντας πειστεί η γυναίκα πως μοναδικός σκοπός της ζωής τους ήταν ο γάμος και η αναζήτηση γαμπρού και μάλιστα σε μικρή ηλικία, μεταχειρίζονταν καθε μέσο για να το επιτύχουν. Μεταξύ των προσπαθειών τους αυτών ήταν και η καταφυγή στην μαγεία και τη μαντική. Τετοιος ήταν και ο κλήδονας. Γι' αυτό και περιοριζόταν τα θέματα των μαντικών διστίχων σε θέματα γάμου και ταυτόχρον α περιοριζόταν το ακροατήριο σε άγαμους νέους και κυρίως κορίτσια τα οποία επιθυμούσαν να μάθουν πως θα αποκατασταθούν.[29] Κατεξοχήν γυναικείο έθιμο παρείχε την ευκαιρία στα κορίτσια να βγουν από το σπίτι και να συναναστραφούν με το άλλο φύλο σε ένα πλαίσιο «εθιμικά διασφαλισμένο», να εξασφαλίσουν μια υποτυπώδη δημόσια προβολή μέσα από το χορό και το τραγούδι και ταυτόχρονα γνωριμία με κάποιον μελλοντικό σύντροφο.[30] Πέρα όμως από τη σημασία που είχε το έθιμο για τη γυναίκα ήταν σημαντικό και για την κοινότητα αφού απαντούσε σε καίρια θεματα της προσωπικής, οικογενειακής και κοινωνικής ζωής του κάθε μέλους της.
Πηγή κειμένου: (Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια) https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%BB%CE%AE%CE%B4%CE%BF%CE%BD%CE%B1%CF%82

*****************
ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΟΥ ΚΛΗΔΟΝΑ – ΚΑΙΝΕ ΤΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑΣ
Η Πρωτομαγιά από αρχαιοτάτων χρόνων, είναι ημέρα γιορτής, χαράς, ημέρα της άνοιξης. Οι αρχαίοι Έλληνες καλωσόριζαν την Άνοιξη με άνθη και στο πέρασμα των αιώνων κάθε τόπος τιμούσε αυτή την ημέρα με το δικό του ξεχωριστό τρόπο.
Στη Ρόδο, οι κάτοικοι στην πόλη αλλά και σε όλα τα χωριά, καλωσόριζαν την άνοιξη αρχίζοντας το έθιμο του Κλήδονα. Κάθε σπίτι, κάθε νοικοκυριό έφτιαχνε το δικό του στεφάνι από λουλούδια την ημέρα την πρωτομαγιάς με λουλούδια από τους κήπους και τους αγρούς. Το στεφάνι αυτό, το διατηρούσαν στην εξώπορτα του σπιτιού τους μέχρι και τις 23 Ιουνίου.
Στις 23 Ιουνίου, παραμονή του Άη Γιάννη, κάθε νοικοκυριό έπαιρνε το πρωτομαγιάτικο στεφάνι του και συγκεντρώνονταν όλοι μαζί στην πλατεία του χωριού. Μετά τη δύση του ηλίου, τα αγόρια άναβαν μια μεγάλη φωτιά σε κάθε γειτονιά και έκαιγαν τα πρωτομαγιάτικα στεφάνια που έφερναν ως προσάναμμα. Οι νέοι και τα παιδιά κυρίως αλλά και όποιος άλλος ήθελε, πηδούσε πάνω από τις φλόγες και από μέσα του έκανε κρυφές ευχές. Στη Ρόδο συνήθιζαν να λένε πως είναι η γιορτή του Άη Γιάννη του Καλαφουνιάρη και άναβαν τους καλαφούνους.

***********************

ΈΝΑ ΕΘΙΜΟ ΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟ ΚΑΙ «ΔΙΑΒΑΤΗΡΙΟ».
Το πήδημα πάνω από τις φλόγες ήταν για τους αρχαίους ένα έθιμο καθαρτήριο και «διαβατήριο». Μ’ αυτόν τον τρόπο, με τη δύναμη της φωτιάς, καθαρίζονταν από το κακό. Ένα χαρούμενο και διαχρονικό έθιμο που κατάφερε τόσους αιώνες να επιζήσει. Οι φωτιές που θα αναφτούν στα χωριά μας θα είναι ένας δεσμός του σήμερα με το χθες. Ανάβοντας μια μικρή φωτιά συνδεόμαστε με τους αιώνες που πέρασαν και γινόμαστε μέρος της ζωντανής παράδοσης μας. Περισσότερη ενημέρωση για τις δράσεις μας

***********************

ΤΟΥ ΑΪ-ΓΙΑΝΝΙΟΥ, ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΟΥ ΚΛΗΔΟΝΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ
Το «αμίλητο νερό» φανέρωνε στις κοπέλες τον μελλοντικό τους άντρα
Είναι το έθιμο της φωτιάς, με πανάρχαιες ρίζες, γνωστό από τα βυζαντινά χρόνια οπότε και απαγορεύτηκε (το 681 μ.Χ.) ως ειδωλολατρικό. Στις 23 και 24 Ιουνίου, παραμονή και ανήμερα της γέννησης του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, σε αυλές και σε πλατείες ανάβουν φωτιές και νέοι και νέες πηδούν τρεις φορές σταυρωτά. Έτσι ο Αϊ-Γιάννης γίνεται ο Λαμπαδιάρης ή Λαμπαδιστής ή Λαμπροφόρος. Είναι ακόμα Κλήδονας ή Φανιστής ή Λιοτρόπης ή Ριζικάρης ή Ριγανάς.
Στον Πόντο, και ιδίως στον δυτικό, είναι ο Αγιλοτρούπης, ονομασία που πιθανώς προέρχεται από τη (θερινή) τροπή του ηλίου, καθώς η γιορτή συνέπιπτε με το θερινό ηλιοστάσιο. Όπως αναφέρει ο Δημήτρης Λουκάτος στο βιβλίο του Τα καλοκαιρινά, στη Χίο οι Πόντιοι ξενυχτούσαν χορεύοντας για να δουν το ξημέρωμα τον ήλιο που γύριζε.
Συμπλήρωμα της γιορτής ήταν ο κλήδονας – αν και έχει επικρατήσει ολόκληρο το έθιμο με τις φωτιές να ονομάζεται «έθιμο του Κλήδονα». Η λέξη είναι σύνθετη (από το αρχαίο κληδον-, που σημαίνει μαντικό σημάδι).
«Πρωταγωνιστής» είναι το αμίλητο νερό.
Την παραμονή της γιορτής, στις 23 Ιουνίου, οι ανύπαντρες κοπέλες έβαζαν μέσα σε ένα πλατύστομο σταμνί ένα αντικείμενό τους, συνήθως κόσμημα. Μετά έδιναν το σκεύος σε πρωτότοκο παιδί και το έστελναν να το γεμίσει με νερό από εφτά βρύσες, χωρίς να μιλήσει σε κανέναν. Κατ’ άλλη εκδοχή, το νερό το έφερναν οι ίδιες οι κοπέλες, και πάλι αμίλητες.
Το σταμνί έμενε όλο το βράδυ έξω, κάτω από τα άστρα και το φεγγάρι, σκεπασμένο με ένα κόκκινο ύφασμα προκειμένου να μαγευτεί και να φανερώσει την τύχη των κοριτσιών. Σε άλλη εκδοχή του εθίμου, οι ανύπαντρες εκείνο το βράδυ ονειρεύονταν τον μελλοντικό άντρα τους.
Την επόμενη ημέρα όλες οι κοπέλες, αμίλητες, πήγαιναν στην εξοχή για τον κλήδονα, τη μαντεψιά. Μια πρωτότοκη με νυφική καλύπτρα στο κεφάλι βάζει το χέρι της στο δοχείο και βγάζει αντικείμενα λέγοντας παράλληλα δίστιχα· κάθε δίστιχο αντιστοιχεί στην κάτοχο του αντικειμένου, και κατά κάποιο τρόπο φανερώνει το μέλλον της. Η τελετή κλείνει με γλέντι και τραγούδι ως το πρωί.
Την «προφητεία» του Κλήδονα χρησιμοποιεί ο Φίλων Κτενίδης ως βάση σε ένα ηθoγραφικό έργο με τον τίτλο Κλήδονας, που ανέβηκε πρώτη φορά το 1948 από τον Θεατρικό Όμιλο της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης.
«Τ’ Άγε Λουτρόπιτ’ Αγγενί, εξέβαν σον παρχάρ σο Κουμανίτσ’ μερέαν», λέει το ποντιακό δίστιχο.
Αν και ο μελετητής Άνθιμος Παπαδόπουλος θεωρεί ότι οι φωτιές και ο Κλήδονας ήταν έθιμο άγνωστο στον Πόντο, εντούτοις ο Γ. Κ. Χατζόπουλος αναφέρεται εκτενώς στο αμίλητο νερό στην ποντιακή λαογραφία. Σημειώνει ότι είναι έθιμο της Πρωτοχρονιάς αλλά και του Αϊ-Γιαννιού, μια μέρα γνωστή ως «ο κλήδονας, τ’ Αη-Γιάννε το κουτίν».
Την ύπαρξη του εθίμου επιβεβαιώνει βασιζόμενη σε μαρτυρίες η λαογράφος Έλσα Γαλανίδου-Μπαλφούσια στο έργο της Ποντιακή Λαογραφία (εκδ. Αρχείον Πόντου). Μία από αυτές τις μαρτυρίες, του Γ. Μέγα, αναφέρει ότι στη Σινώπη οι νοικοκυρές έπρεπε να καθαρίσουν τα σπίτια, να ξεσκονίσουν και να σφουγγαρίσουν, περιμένοντας την τύχη τους – ο Αϊ-Γιάννης πίστευαν ότι φέρνει τύχες.
Στη Ματσούκα θεωρείται ότι άναβαν την πυρά με τσίκουτα, δηλαδή με ξερόκλαδα από έλαβα που μάζευαν τα παιδιά. Το δε ξημέρωμα ανέβαιναν στον Βαζελώνα που πανηγύριζε, και από τα υψώματα έβλεπαν «πώς κλώσκεται ο ήλεν», δηλαδή πώς γυρίζει ο ήλιος.

***********************

ΟΙ ΦΩΤΙΕΣ ΤΟΥ ΑΪ ΓΙΑΝΝΗ ΤΟΥ ΚΛΗΔΟΝΑ: TΟ ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΟ ΕΘΙΜΟ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ
ΓΙΑΤΙ ΤΟΝ ΛΕΝΕ ΡΙΖΙΚΑΡΗ ΚΑΙ ΡΙΓΑΝΑΡΗ 
Η 24η Ιουνίου είναι από τις μεγαλύτερες καλοκαιρινές γιορτές της ελληνικής παράδοσης, αφού η γιορτή του Αϊ Γιάννη του Κλήδονα (ή Ριγανά, ή Ριζικάρη) συνοδεύεται από το παραδοσιακό έθιμο με το πέρασμα πάνω από τις φωτιές.
Το προσωνύμιο «Κλήδονας» προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «κλήδων» που σημαίνει προγνωστικός ήχος και χρησιμοποιούνταν για να περιγράψει τον συνδυασμό των τυχαίων και ασυνάρτητων λέξεων κατά τη διάρκεια μαντικής τελετής.
Ουσιαστικά ο «Kλήδονας» σχετίζεται με μια λαϊκή μαντική διαδικασία, η οποία λέγεται ότι αποκαλύπτει στις άγαμες κοπέλες την ταυτότητα του μελλοντικού τους συζύγου.
Σύμφωνα με το έθιμο, την παραμονή του Αϊ-Γιαννιού, οι ανύπαντρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια του χωριού και μία από αυτές πηγαίνει στο πηγάδι να φέρει το «αμίλητο νερό» και στη διαδρομή μέχρι το σπίτι δεν πρέπει να μιλήσει σε κανέναν.
Στο σπίτι το νερό μπαίνει σε πήλινο δοχείο, στο οποίο η κάθε κοπέλα ρίχνει ένα προσωπικό της αντικείμενο, τα λεγόμενα ριζικάρια και στη συνέχεια σκεπάζουν το δοχείο με κόκκινο ύφασμα και το δένουν ενώ παράλληλα προσεύχονται στον Αϊ Γιάννη και τοποθετούν το δοχείο σε ανοιχτό χώρο, όπου μένει όλη νύχτα. Την ίδια εκείνη νύχτα λέγεται ότι τα κορίτσια θα δουν στα όνειρά τους το μελλοντικό τους σύζυγο.
Παράλληλα, την παραμονή της γιορτής του Αϊ Γιάννη Ιωάννη, αναβιώνει και το γνωστό έθιμο με τις φωτιές: Στη πλατεία του χωριού στήνεται μια μεγάλη φωτιά πάνω από την οποία πηδάνε όλοι οι κάτοικοι του χωριού. Σύμφωνα με την παράδοση, η φωτιά, επιφέρει την κάθαρση και οι άνθρωποι απαλλάσσονται από το κακό
Ο Άι-Γιάννης λέγεται και Ριζικάρης αφού η παράδοση λέει ότι φέρνει τύχη και γι' αυτό έπρεπε από την παραμονή οι κάτοικοι του χωριου να έχουν τακτοποιήσει όλες τις οικιακές δουλειές τους.
Επίσης ο Αϊ Γιάννης αποκαλείται και Ριγανάς, επειδή την ημέρα αυτή έβγαιναν και μάζευαν ρίγανη, η οποία έπρεπε να συλλεχθεί πρωί πρωί, πριν από την ανατολή του ηλίου, αφού πίστευαν, ότι έτσι είχε μαγική δύναμη.
Πηγή κειμένου: 

*****************

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΟΥ ΚΛΗΔΟΝΑ
Την παραμονή του Αϊ-Γιαννιού(23/6), οι ανύπανδρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια του χωριού, όπου αναθέτουν σε κάποια ή σε κάποιες από αυτές να φέρουν από το πηγάδι ή την πηγή το «αμίλητο νερό». Επιστρέφοντας στο σπίτι όπου τελείται ο κλήδονας, το νερό μπαίνει σε πήλινο δοχείο, την υδροφόρο, στο οποίο η κάθε κοπέλα ρίχνει ένα αντικείμενο (μήλο πράσινο ή κόκκινο, κόσμημα, κλειδί κ.α.), το λεγόμενο ριζικάρι. Στη συνέχεια το δοχείο σκεπάζεται με κόκκινο ύφασμα, το οποίο δένεται γερά με ένα κορδόνι («κλειδώνεται») και τοποθετείται σε ταράτσα ή άλλο ανοιχτό χώρο. Εκεί παραμένει όλη τη νύχτα υπό το φως των άστρων. Οι κοπέλες επιστρέφουν ύστερα στα σπίτια τους. Λέγεται ότι τη νύχτα αυτή θα δουν στα όνειρά τους το μελλοντικό τους σύζυγο.
Ανήμερα του Αϊ-Γιαννού, αλλά πριν βγει ο ήλιος -ώστε να μην εξουδετερωθεί η μαγική επιρροή των άστρων-, η υδροφόρος νεαρή της προηγουμένης φέρνει μέσα στο σπίτι το αγγείο. Το μεσημέρι, ή το απόγευμα, συναθροίζονται πάλι οι ανύπανδρες κοπέλες. Αυτήν τη φορά όμως στην ομήγυρη μπορούν να συμμετέχουν και παντρεμένες γυναίκες, συγγενείς και γείτονες και των δύο φύλων, καλεσμένοι για να παίξουν το ρόλο μαρτύρων της μαντικής διαδικασίας.
Καθισμένη στο κέντρο της συντροφιάς, η υδροφόρος νεαρή ανασύρει ένα-ένα από το αγγείο τα αντικείμενα, που αντιστοιχούν στο «ριζικό» κάθε κοπέλας και μια άλλη, κάποια που έχει ποιητικό ή μαντικό ταλέντο απαγγέλει ταυτόχρονα τυχαίες μαντινάδες. Μαντινάδες που είναι επηρεασμένες απλώς και μόνο από τη θέα του ριζικαριού, αφού η μαντιναδολόγος δεν ξέρει σε ποιον ανήκει το κάθε ριζικάρι. Η μαντινάδα που αντιστοιχεί στο αντικείμενο (ριζικάρι) της κάθε κοπέλας θεωρείται ότι προμηνάει το μέλλον της και σχολιάζεται από τους υπόλοιπους, που προτείνουν τη δική τους ερμηνεία σε σχέση με την ενδιαφερόμενη.
Σε κάποιας κοπέλας το ριζικάρι ο αείμνηστος μαντιναδολόγος Καμινοκωστής, είχε πει την εξής μαντινάδα:

Σα μάθει ο σκύλος γράμματα κι η γάτα να διαβάζει
τότε και συ θα παντρευτείς να κάμει ο κόσμος χάζι….
(Και η κοπελιά αυτή πράγματι μέχρι σήμερα δεν έχει παντρευτεί!)

Ο ΚΑΘΡΕΠΤΗΣ, ΤΟ ΠΗΓΑΔΙ ΤΟΥ ΚΛΗΔΟΝΑ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΑ
Μετά που θα βγουν όλα τα ριζικάρια από το υδροφόρο αγγείο, η υδροφόρος νεαρά χύνει το νερό του αγγείου μέσα σε ένα πηγάδι σταυρωτά και στη συνέχεια το σκεπάζει με ένα κόκκινο πανί. Το μεσημέρι ή τα μεσάνυκτα οι κοπέλες, ενίοτε και νεαροί, σηκώνουν προσεκτικά το πανί, ώστε να μη δει φως το νερό του πηγαδιού, και βάζουν μέσα το κεφάλι τους. Συνάμα η υδροφόρος με ένα καθρέπτη κατεβάζει τις ακτίνες του ήλιου ή του φεγγαριού μέσα στο πηγάδι και οι κοπέλες ρίχνοντας με ειδικό τρόπο μια – μια τα ριζικάρια τους μέσα στο πηγάδι και εκεί στα κύματα του νερού του πηγαδιού οι παριστάμενοι βλέπουν υπερφυσικά ή μεταφυσικά φαινόμενα, τα οποία επεξηγούν μετά οι μεγαλύτερες και μυημένες γυναίκες, όπως επίσης και αγαπημένα πρόσωπα που έχουν πεθάνει ή το πρόσωπο που θα παντρευτούν κ.α.
Λέγεται επίσης ότι ανάλογο με το πρώτο πρόσωπο που θα δουν αυτοί που είχαν σκύψει το πηγάδι μετά που θα βγάλουν έξω το κεφάλι τους, ανάλογο θα είναι και π.χ. το παιδί που θα γεννηθεί, δηλαδή αν δουν άντρα, αγόρι θα είναι το παιδί που θα γεννήσει μια γυναίκα έγκυος, ή το ίδιο όνομα θα έχει εκείνος που θα παντρευτούν κ.τ.λ.
Σημειώνεται ότι:
α) Όσοι παρακολουθούν την εν λόγω ιεροτελεστία πρέπει λέει να είναι με αυτοσυγκέντρωση, αλλά και μύηση, γιατί υπάρχουν και μυστικά για την παρούσα ιεροτελεστία.
β) Αν το πηγάδι δεν έχει καθάριο και πόσιμο νερό δεν γίνεται να γίνει κλήδονας

ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΛΕΞΗΣ «ΚΛΗΔΟΝΑΣ»
Η λέξη «ο κλήδονας» παράγεται από την αρχαία λέξη «η κληδών», η οποία αναφέρεται στον Παυσανία (Βοιωτικά), Όμηρο κ.α. Κληδών ονομαζόταν ο προγνωστικός ήχος, το μαντικό σημάδι και κατ’ επέκταση το άκουσμα του οιωνισμού ή προφητείας, ο συνδυασμός τυχαίων και ασυνάρτητων λέξεων ή πράξεων κατά τη διάρκεια μαντικής τελετής στον οποίο αποδιδόταν προφητική σημασία.
Σύμφωνα με ορισμένους η λέξη «Κλήδωνας» προέρχεται από τη λέξη κλειδί που ανοίγει και κλείνει το κουτί τη τύχης, εξ ου και οι μαντινάδες:

Κλειδώνουμε τον κλήδονα μ’ ένα μικιό κλειδάκι
κι απόης τον αφήνουμε έξω στο φεγγαράκι
Κλειδώσετε τον κλήδονα με δόξα και με χάρη
Κι απού ‘χει μήλο κόκκινο ταχυτέρου (αύριο) να το πάρει

Ωστόσο η σωστή προέλευση της είναι από την αρχαία λέξη «κλήδων» (με ήτα) που στον Όμηρο σημαίνει μαντικό σημάδι, προφητεία. Άλλο οι λέξεις «κλειδί, κλειδώνω κ.α.» και άλλο οι λέξεις «κληδών, κλήδονας κ.α.» Απλώς και οι δυο ομάδες αυτές των λέξεων έχουν πρόγονο την αυτή ρίζα, την ρίζα «κλε-», πρβ και: «κλείθρον = αττικά κλήθρον», κλείς = ιωνικά κληίς. Παράβαλε επίσης ότι: Κλειώ – κλείζω = εγκωμιάζω (από το κλέος) και κληδών ή κλεηδών ή κληηδών (από το κλέος και άδω) κ.α. = φημί ή καλέω, διαλαλώ, εγκωμιάζω κ.α.. Παράγωγα: κληδονίζω = μαντευομαι, κληδόνισμα = σημείο, οιωνός κ.α.

ΜΑΝΤΙΝΑΔΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΛΗΔΟΝΑ

ΑΠΟΣΠΕΡΑΣ

Κλειδώνουμε τον κλήδονα μ’ ένα μικιό κλειδάκι
κι απόης τον αφήνουμε έξω στο φεγγαράκι
Κλειδώσετε τον κλήδονα με δόξα και με χάρη
Κι απού ‘χει μήλο κόκκινο ταχυτέρου (αύριο) να το πάρει
Μήλο ‘βαλα του κλήδονα τρία γαρεφαλάκια
και του καιρού να ‘μια καλά, να βγάλω κυσαράκια
Σήμερα που ‘ναι τα’ Αι Γιαννιού του Θιου ζητώ μια χάρη
Του χρόνου σαν και σήμερα να γίνουμε ζευγάρι
Σήμερα που ‘ναι τα Αι Γιαννιού βάλε αρχή κερά μου
Του χρόνου σαν και σήμερα να σ’ έχω αγκαλιά μου
Ε Γλυκοπαναγία μου, που ‘σαι στη γειτονιά σου
Ζευγάρισέ το μήλο μου, να σ’ άφτω τα κεριά σου
Στο όνομα σου ορκίζομαι στο κλήδονα επάνω
αν δεν σε κάνω ταίρι μου καλιά ‘χω να πεθάνω
Μήλο ‘βαλα στον κλήδωνα κι είναι και μυρωδάτο
Κι αν δεν σε πάρω θα γενεί ο κόσμος άνω κάτω.

ΣΤΟ ΑΝΟΙΓΜΑ

Ανοίγουμε τον Κλήδωνα με τ΄ Αϊ Γιαννιού τη χάρη
κι όποιος έχει μήλο κόκκινο ας έρθει να το πάρει
Ανοίγουμε τον κλήδονα με του Αγιαννιου τη χάρη
Κι όποιος έχει ριζικό σήμερα να το πάρει.
Ανοίγουμε τον Κλήδωνα με με τ’ Αι Γιαννιου τη χάρη
Κι όποιος αγάπη έχασε να έρθει να την πάρει
Έφθασε η ώρα κι η στιγμή κι ο κλήδονας ανοίγει
Και κάθε μια το ριζικό στα φανερά ξανοίγει
Όλοι σταυροκοπιόμαστε στ΄Αϊ Γιαννιού τη χάρη
Κι απού ‘χει μήλο κόκκινο. Ας έρθει να το πάρει.
Ανοίξετε τον κλήδονα με τση μυρθιάς το φύλλο
Μαλαματένια πρόσωπα που θάμπωσες τον ήλιο
Ανοίξετε τον κλήδονα τη χέρα μου να βάλω
να βγάλω το χρυσό αητό το ρήγα το μεγάλο
Ανοίξετε τον κλήδονα να βγάλουμε τα μήλα
του χρόνου σαν και σήμερα βγάλετε δακτυλίδια
Ανοίξετε τον κλήδονα να βγει ο χαρισμένος
απου τα κάστρα πολεμά και βγαίνει κερδισμένος
Βάλε το χέρι κοπελιά, το πρώτο μήλο πιάσε
Που η μοίρα σου χειροκροτεί, ευτυχισμένη να ‘σαι.
Βγαίνει το μήλο τ’ άρχοντα, του πιο καλού λεβέντη,
Του πρώτου μας παλικαριού στο λούσο και στο γλέντι.

ΙΣΤΟΡΙΑ – ΑΡΧΑΙΕΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ
1. Ο Κλήδωνας είναι ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Στην εποχή του Ομήρου, χρησιμοποιούσαν τη μαγεία του Κλήδωνα για να μαντέψουν τα μελλούμενα. Ο Παυσανίας (Βοιωτικά, 11, 7), σχετικά με τον κλήδονα, αναφέρει τα εξής: «Στη συνέχεια του Ηρακλείου (της Θήβας) υπάρχει γυμνάσιο και στάδιο, που και τα δυο έχουν το όνομα του Θεού. Πέρα από το Σωφρονιστήρα λίθο υπάρχει βωμός του Απόλλωνα του επονομαζόμενου Σποδίου. Ο Βωμός του Απόλλωνα σχηματίστηκε από τη στάχτη των σφαγίων. Εδώ συνηθίζεται μαντική από κληδόνων («μαντική δε καθέστηκεν αυτόθι από κληδόνων»), την οποία ξέρω ότι τη χρησιμοποιούν οι Σμυρνιοί περισσότερο απ’ όλους τους Έλληνες και οι Σμυρνιοί έχουν πάνω από τη πόλη, έξω από το τείχος, ιερό των κληδόνων («κληδόνων ιερόν»). Παλιά οι Θηβαίοι θυσίαζαν ταύρους στον Σπόδιο Απόλλωνα». Στα χρόνια του Βυζαντίου συναντάμε το έθιμο σαν λατρεία του Ήλιου. Φωτιές ανάβονται και ο λαός πηδά πάνω απ΄ αυτές για να εξαγνίσει το κακό, όπως και σήμερα. Με τα χρόνια ο Κλήδωνας χάνει το χαρακτήρα της γενικής μαντικής και περιορίζεται στους ερωτικούς χρησμούς. Η θεά Κλήδωνα αποσύρεται σιωπηλά και δίνει τη θέση της στον Αϊ Γιάννη, του οποίου τη χάρη επικαλείται ο λαός.
2. Στους βυζαντινούς χρόνους, όπως αναφέρεται στο Βυζαντινών βίος και πολιτισμός του Φ.Κουκουλέ στο κεφάλαιο για το 12ο αιώνα (τόμος Α2, σ. 170, Αθήνα, 1948), την παραμονή του Αγίου Ιωάννη, οι άνθρωποι συναθροίζονταν σε κάποιο σπίτι ή στη γειτονιά, όπου γινόταν τραπέζι σαν να επρόκειτο για γαμήλιο δείπνο. Εκεί παρευρισκόταν κάποιο νεαρό κορίτσι ντυμένο νύφη. Στο τέλος της βραδιάς, ο κάθε παριστάμενος έριχνε ένα αντικείμενο σε ειδικό αγγείο με νερό, από όπου το ανέσυρε στη συνέχεια η «νύφη» υπό μορφήν κλήρου ως απάντηση στην ερώτηση του καθένα για το τι επιφύλασσε το μέλλον.
3. Η Παλαιά Διαθήκη αναφέρει αφενός ότι ο κλήδωνας και οι μαντείες υπήρχαν επί εποχής εξόδου των Εβραίων από την Αίγυπτο, ήτοι το 1500 π.Χ., και αφετέρου ότι είναι πράξεις καταδικαστέες, πρβ: «τα γαρ έθνη ταύτα, ους συ κατακληρονομείς αυτούς, ούτοι κληδόνων και μαντειών ακούσονται, σοι δε ουχ ούτως έδωκε Κύριος ο Θεός σου» (Δευτερονόμιο 18,14)
4. Ο Πατριάρχης Αντιοχείας Θεόδωρος Βαλσαμών κατά το β’ μισό του 12ου αιώνα, σχολιάζοντας τους Κανόνων της Πενθέκτης Συνόδου (691-2) σχετικά με τις νουμηνίες, τις φωτιές και τον κλήδονα, παραθέτει περιγραφή του εθίμου το οποίο προσομοιάζει με βακχική τελετή συνδεδεμένη με το Σατανά και για το λόγο αυτό το θεωρεί καταδικαστέο, πρβ: «Κατά την εσπέραν της κγ’ του Ιουνίου μηνός, ηθροίζοντο εν ταις ρυμίσι και εν τοις οίκοις άνδρες και γυναίκες, και πρωτότοκον κοράσιον νυμφικώς εστόλιζον μετά γονυ το συμποσιάσαι και βακχικώτερον ορχήσασθαι και χορεύσαι και αλαλάξαι, έβαλλον εν αγγείω συστόμω χαλκώ θαλάττιον ύδωρ, και είδη τινά εκάστω τούτων ανήκοντα – και ώσπερ της παιδός εκείνης λαβούσης Ισχύν εκ τον Σατανά προμηνύειν τα ερωτώμενα, αυτοί μεν περί τούδε τίνος αγαθού ή και αποτροπαίον ανεβοών ερωτηματικώς· το δε κοράσιον από των εν τω αγγείω εμβληθέντων ειδών το παρατυχόν εξαγαγόν υπεδείκνυεν· και λαμβάνων ανόητος τούτον δεσπότης, επληροφορείτο τάχα τα επ’ αυτώ συνενεχθήναι μέλλοντα, ευτυχή τε και δυστυχή. Την επαύριον δε μετά τυμπάνων και χορών συν τω κορασίω εις τους αιγιαλούς απερχόμενοι, και ύδωρ θαλάττιον αφθόνως αναλαμβανόμενοι, τας κατοικίας αυτών έρραινον και ου μόνον ταύτα ετελούντο παρά των ασυνετωτέρων, αλλά και δι’ όλης της νυκτός από χόρτον πυρκαΐας ανάπτοντες, επήδον υπεράνω αυτών και εκληδονίζοντο, ήτοι εμαντεύοντο περί ευτυχίας και δυστυχίας και άλλων τινών δαιμονιωδώς. Τας δε ένθεν κακείθεν εισόδους αυτών και το δωμάτιον, εν ώ ετελείτο η κληδών, συν τοις παρακειμένοις υπαίθροις, χρυσίζουσι πέπλοις και σηρικοίς κατεκόσμουν υφάσμασι· αλλά μην και φυλλάσι δένδρων κατεστεφάνουν, εις τιμήν και υποδοχήν, ως έοικε, του οικειωσαμένου αυτούς Σατανά».
Ωστόσο, παρ’ όλη την αρνητική στάση της Εκκλησίας, το έθιμο του κλήδονα επιβίωσε μέχρι σήμερα, όμως με κάποιες παραλλαγές σε σχέση με τα βυζαντινά δρώμενα. (Συγχρόνως, η έκφραση «αυτά τα λεν στον κλήδονα», με την έννοια ότι αυτά που λέγονται δεν είναι σοβαρά, πιθανόν να εκφράζει την εκκλησιαστική άποψη ως προς τη μαντική πρακτική, ή απλώς μια λαϊκή δυσπιστία.)
Σημειώνεται ότι:
1) Η Έξοδος των Εβραίων από την Αίγυπτο, σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες (Διόδωρο, Πάριο χρονικό κ.α.) συγγραφείς έγινε πριν από τον Τρωικό πόλεμο και συγκεκριμένα τον 1520 π.Χ.
2) Σύμφωνα με τους Στράβωνα, Διόδωρο κ.α., αφενός οι πρώτοι που ασχολήθηκαν με τους χρησμούς και τη μαντική ήταν οι Ιδαίοι δάκτυλοι ή άλλως Κουρήτες = μετέπειτα Κ(ου)ρήτες και αφετέρου εκείνος που έμαθε στους Κρητικούς και το τόξο και το χρησμό και τη μαντική ήταν ο Απόλλωνας. (Περισσότερα βλέπε Ιδαίοι δάκτυλοι). Επομένως ο Κλήδονας, όπως συνάγεται από τις ορολογίες του (ριζικάρι, μαντινάδα κ.τ.λ.), αλλά και από τα λεγόμενα των αρχαίων συγγραφέων είναι ένα έθιμο που ξεκίνησε από την Κρήτη και με τον καιρό επεκτάθηκε σ΄ όλη την Ελλάδα.
2) Μαντινάδες κανονικά λέγονται τα δίστιχα που περικλείουν κάποιο νόημα, κάποιο μαντάτο, άρα χρησμό. Ετυμολογία από το «μαντεύω – μαντεύομαι», ρίζας «μαίω – μαίομαι» απ΄όπου και τα: μάνις ή μήνις –μανία, μήνυμα = μαντάτο, manner κ.α. Απλώς και κατ’ επέκταση μαντινάδες λέγονται όλα τα δίστιχα. (Περισσότερα βλέπε ειδικό κεφάλαιο για τις μαντινάδες»).
4) Η αρχαία «κληδών» ήταν ο συνδυασμός τυχαίων και ασυνάρτητων λέξεων – πράξεων κατά τη διάρκεια μαντικής τελετής στον οποίο αποδιδόταν προφητική σημασία.

***************
Την παραμονή τ’ Αϊ-Γιαννιού

Η παραμονή του γενεθλίου του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου (24 Ιουνίου) χαρακτηρίζεται από πυρολατρικά και μαντικά έθιμα. Στα πυρολατρικά έθιμα ανάγονται οι φωτιές του Αϊ Γιαννιού του Φανιστή, ή Ριζικάρη ή Ριγανά, όπως ονομάζεται για την περίσταση ο Άγιος σε διάφορα μέρη της χώρας, ενώ στα μαντικά ξεχωρίζει ο Κλήδονας, η μολυβδομαντεία, η ονειρομαντεία κ.ά.
Οι φωτιές του Αϊγιαννιού, που μας είναι πιο οικείο ως έθιμο, ανάβονται συνήθως σε σταυροδρόμια κατά γειτονιές, με ανταγωνιστική διάθεση, καθώς κάθε γειτονιά θέλει να παρουσιάσει τη μεγαλύτερη φωτιά. Σε αυτή ρίχνονται εύφλεκτα άχρηστα αντικείμενα του σπιτιού και απαραιτήτως το μαγιάτικο στεφάνι. Μικροί και μεγάλοι πηδούν πάνω από τη φωτιά, κάνοντας μια ευχή για καλή υγεία και απαλλαγή από το κακό. Ο Κλήδονας (κληδών=οιωνός) είναι μία μαντική πράξη, που τελείται με σκοπό να φανερωθεί, ιδιαίτερα στις κοπέλες, το ριζικό ή η τύχη τους. Απαραίτητα συστατικά, μια στάμνα με «αμίλητο» νερό, ένα φρούτο ή κάποιο προσωπικό μικροαντικείμενο μιας κοπέλας.
Τα έθιμα αυτά της υπαίθρου είναι παγανιστικής προελεύσεως, που καταδικάζονται από την Εκκλησία (65ος Κανόνας της Πενθέκτης Συνόδου του 691) και τείνουν να εκλείψουν, αν δεν έχουν εκλείψει, σε μια εποχή έντονης αστικοποίησης. Ένας απόηχός τους ακούγεται ακόμη στο νοσταλγικό τραγούδι των Σπανού/Παπαδόπουλου «Στην Αριστοτέλους»:

...Και φωτιές ανάβανε στους μεγάλους δρόμους
τ’ Αϊ Γιάννη θα ’τανε θαρρώ...

Την ανάμνηση διασώζει και ο Γιώργος Σεφέρης στο ποίημά του «Φωτιές του Αϊ Γιάννη» από τη συλλογή «Τετράδιο Γυμνασμάτων» (1940).
Ανάλογα έθιμα υπάρχουν και στους λαούς της Βόρειας Ευρώπης, που ανάγονται στην έλευση του καλοκαιριού (Θερινό Ηλιοστάσιο). Ο σπουδαίος ρώσος συνθέτης Μόδεστος Μουσόργκσκι έγραψε ένα συμφωνικό ποίημα, εμπνευσμένο από τους θρύλους και τις παραδόσεις της ημέρας, το οποίο ολοκλήρωσε στις 23 Ιουνίου 1867. Τίτλος του «Η Νύχτα του Αγίου Ιωάννη στο Φαλακρό Βουνό» και βασίστηκε σε διήγημα του Νικολάι Γκόγκολ, με ήρωα σ' ένα χωρικό, που είναι αυτόπτης μάρτυς ενός χορού δαιμόνων την παραμονή της γιορτής του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στο «Φαλακρό Βουνό» του Κιέβου.
Πηγή κειμένου: https://www.sansimera.gr/articles/634

***************
Πηγή φωτογραφιών: Ρουβήμ (ΡΟΔΟΣυλλέκτης

Εγω σωπαίνω....Φτύνω!!!

Μου μιλούν για δικαιοσύνη....οι δικαστές, Μου μιλούν για ηθική...οι αγύρτες, Μου μιλούν για ζωή...οι δολοφόνοι, Μου μιλούν για όνειρα...οι έμποροι, Μου μιλούν για ισότητα...τα αφεντικά, Μου μιλούν για φαντασία...οι υπάλληλοι, Μου μιλούν για ανθρωπιά...οι στρατοκράτες, Εγω σωπάινω....Φτύνω.


ΡΟΔΟΣυλλέκτης: e-mail r.telxinas@yahoo.gr
Δείτε περισσότερες φωτογραφίες στον ΝΕΟ ΡΟΔΟΣυλλέκτη: http://rouvim.blogspot.com

ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ ΤΙΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: http://rouvim.blogspot.com/
ΚΡΗΤΗΝΙΑ: http://www.kritinia.gr/
ΙΣΤΡΙΟΣ: http://istrio.blogspot.com/
ΣΟΡΩΝΗ: http://www.ampernalli.gr/
Dj news: http://fanenos.blogspot.com/
ΠΑΛΜΟΣ: http://www.palmos-fm.gr/
ΕΚΟΦΙΛΜ: http://www.ecofilms.gr/
ΡΑΔΙΟ1: http://www.radio1.gr/
http://www.ksipnistere.blogspot.com/
ΣΦΕΝΤΟΝΑ: http://gipas.blogspot.com/
ΡΟΔΟΣυλλέκτης: http://www.rodosillektis.com/
Η Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Ρόδου: http://opsrodou.gr/
ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ: http://www.hamogelo.gr
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ – ΔΕΛΤΙΑ ΤΥΠΟΥ: http://rodosillektis.blogspot.gr/
Ιστοσελίδα του ΡΟΔΟΣυλλέκτη: http://www.rodosillektis.com/
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ: http://www.pnai.gov.gr
ΔΗΜΟΣ ΡΟΔΟΥ: http://www.rodos.gr/el/

Αρχειοθήκη ιστολογίου